Op 1 april gaat Dirk Scheers op pensioen. Voor wie hem kent, heeft die datum iets onwerkelijks. Niet omdat het een grap zou kunnen zijn, maar omdat het moeilijk voor te stellen is dat een man met zoveel energie, gedrevenheid en aanstekelijk enthousiasme voortaan zijn agenda zelf mag invullen. Dirk is voor mij niet alleen een vriend, maar ook een leermeester in de meest authentieke betekenis van het woord. Dit is mijn poging om hem te eren zoals hij verdient, met woorden die recht doen aan wie hij is.
Dirk Scheers bouwde zijn loopbaan op in de magistratuur, eerst als beslagrechter en later als vrederechter. Twee functies die op het eerste gezicht weinig gemeen lijken te hebben, maar die in zijn handen één rode draad kenden: pragmatisme in dienst van de mensen. Want voor Dirk is het recht nooit een doel op zich geweest. Het recht is een middel, een instrument om conflicten op te lossen, mensen verder te helpen en rechtvaardigheid tastbaar te maken in het dagelijks leven. Die grondhouding tekent alles wat hij doet, en ze heeft mij diep beïnvloed.
Wie Dirk heeft meegemaakt op de rechtbank of in een collegezaal, weet dat hij een man is van de rake uitspraak. Zijn oneliners zijn legendarisch. “Doe gewoon en doe voort”. Vier woorden die een hele rechtsfilosofie vatten. Geen omhaal, geen theater, geen eindeloze procedurespelletjes. Gewoon de zaken nemen zoals ze zijn, en verder. En dan is er nog zijn gevleugelde uitspraak over juridisch schrijven: “Geef mij twee teksten en een schaar en ik maak algauw een derde voor u klaar.” Een knipoog naar de werkelijkheid van het vak, maar ook een les in bescheidenheid voor wie dacht origineel te zijn.
Maar Dirk is meer dan een magistraat met een scherpe tong. Hij is een begenadigd lesgever en dat is geen compliment dat ik lichtzinnig gebruik. In een wereld vol juristen die de neiging hebben om complexiteit te koesteren als bewijs van hun eigen geleerdheid, doet Dirk precies het omgekeerde. Hij heeft de zeldzame gave om de meest ingewikkelde rechtsproblemen helder, toegankelijk en zelfs aangenaam te brengen. Of hij nu spreekt voor een zaal vol studenten, een groep advocaten of zijn eigen collega's, de reacties zijn telkens dezelfde: verbazing over hoe eenvoudig iets ineens lijkt en spijt dat de les alweer voorbij is.
Zijn evaluaties als lesgever zijn altijd schitterend geweest. Menigeen was daar stiekem jaloers op, ik incluis, al geef ik dat niet graag toe. Het is die combinatie van inhoudelijke diepgang en didactisch talent, gecombineerd met een natuurlijk gevoel voor timing en humor, die hem onderscheidt van de massa. Dirk is in hart en nieren een entertainer. Niet in de zin van iemand die het publiek naar de mond praat, maar in de zin van iemand die de zaal meeneemt, die vonken slaat, die mensen laat nadenken terwijl ze aan het lachen zijn.
Dirk neemt zichzelf niet te serieus, maar zijn werk uiterst serieus. Dat is een evenwicht dat zelden gevonden wordt
Wat ik misschien het meest waardeer aan Dirk — naast zijn vakmanschap — is zijn maatschappelijk engagement. Dirk neemt zichzelf niet te serieus, maar zijn werk uiterst serieus. Dat is een evenwicht dat zelden gevonden wordt en dat ik ten diepste met hem tracht te delen. Wij hebben allebei een grondige aversie voor zelfverheerlijking en voor het opblazen van de eigen betekenis. Maar als het op het werk aankomt, op het nut van wat wij doen voor anderen, dan is er geen halfslachtigheid. Dan telt elke minuut, elke zin, elk woord.
Onze gedeelde hang naar efficiëntie en pragmatisme is niet uit gemakzucht geboren. Ze is het gevolg van een diep geloof: dat het recht er is voor de mensen, en niet de mensen voor het recht. Dat juristen dienaars zijn van een maatschappij, geen priesters van een esoterische cultus. Die overtuiging verbindt ons en ik ben er dankbaar voor dat ik ze in Dirk heb leren herkennen en benoemen.
Het recht is er voor de mensen, en niet de mensen voor het recht
Ik kan in deze hommage niet voorbijgaan aan Constantijn, de zoon van Dirk, die ons veel te vroeg heeft verlaten. Constantijn was een schitterende bewindvoerder, gepassioneerd, bekwaam, met oog voor de kwetsbaren die hij begeleidde. Samen met zijn vader schreef hij over het bewind, gaf hij les, deelde hij zijn kennis met wie maar luisteren wou. Die samenwerking tussen vader en zoon was bijzonder om te zien. Twee mensen die elkaar aanvulden, die hetzelfde vuur deelden en die samen iets neerzetten wat meer was dan de som der delen. Daarna ontpopte Constantijn zich tot een beloftevolle jonge substituut, op weg naar een mooie carrière die helaas niet mocht zijn. Zijn herinnering verdient een plaats in deze woorden, naast zijn vader.
Dirk, op 1 april begint er voor jou iets nieuws. De rechtbank laat je gaan, de studenten en advocaten zullen je missen en je collega's weten dat er een plek leeg blijft die niet zomaar wordt opgevuld. Maar jij bent niet het type dat stilzit. Je zult je energie, je scherpe geest en je aanstekelijke enthousiasme wel ergens nieuwe kanalen vinden. Dat gun ik je van harte. Doe gewoon en doe voort.
0 reacties