Een halve fles wijn is volgens optimisten half vol, terwijl pessimisten ze ervaren als half leeg. Dat resumeert ook het dilemma dat vele Belgen ervaarden over de vraag om al dan niet de wekker om twee uur te laten weerklinken om al dan niet naar de wedstrijd België-Verenigde Staten te kijken in het kader van de wereldkampioenschappen voetbal. Voor sommigen te laat, voor anderen te vroeg. Zij die niet keken, hadden achteraf spijt dat ze de glorierijke prestatie van de Rode Duivels hadden gemist. Het zegt wat over de impact die voetbal heeft op de samenleving.

Interessant was ook wat aan die wedstrijd voorafging. Tijdens een vorige wedstrijd kreeg de Amerikaanse sterspeler Folarin Balogun een rode kaart. De door de voetbalfederatie zelf opgestelde regel bepaalt dat die speler dan automatisch is uitgesloten van deelname aan de volgende wedstrijd. De Amerikaanse president, die zelf in een media-optreden ootmoedig toegaf niet te weten wat een rode kaart in het voetbal precies betekent, maar het in ieder geval toch oneerlijk vond, contacteerde hierop de FIFA-baas Gianni Infantino. Zoals het een volwaardig autocraat past, was hij best ook wel trots op zijn démarche en de reactie van Infantino was in zijn wolligheid bijzonder veelzeggend. Het respect van de eigen regels is iets voor losers. Dat voetbal niets met politiek te maken heeft, was al langer een illusie, maar werd hier nogmaals pijnlijk duidelijk. In het wereldwijde voetbal geldt het (on)recht van de sterkste. Het is een mooie concrete illustratie van hoe autocraten omgaan met regels. Ze voelen er zich zelf niet door gebonden. Dat voelt voor vele sportliefhebbers bijzonder onrechtvaardig aan, maar misschien begrijpen ze nu beter waarom juristen zich zo vaak laten opjagen wanneer politici regels naast zich neer willen leggen. Ja, omdat het onrechtvaardig is en omdat in een democratische rechtsstaat ook de machthebbers onderworpen zijn aan de regels (ook politici in ons land hebben het daar soms moeilijk mee).

​Dat voetbal niets met politiek te maken heeft, was al langer een illusie, maar werd hier nogmaals pijnlijk duidelijk

De FIFA is op papier bovendien een eigen rechtsorde, die zelf regels maakt en ook toeziet op de naleving ervan. Er is ook een beroepsmogelijkheid wanneer die regels met de voeten worden getreden. Het beroep van de Belgische voetbalbond werd in spoedtempo onontvankelijk verklaard, maar het was diezelfde bond niet gegund om eerst kennis te nemen van de motivering van de beslissing om af te wijken van het spelverbod voor Balogun. Dat voelt niet enkel bij juristen onrechtvaardig aan, maar het gebeurt zonder meer voor de ogen van de hele wereld. Meer nog, de hele wereld lijkt zich daarbij neer te leggen. De Internationale pers is verontwaardigd, maar er wordt onmiddellijk weer overgegaan tot de orde van de dag. Voetbal en democratie lijken moeilijk met elkaar te verzoenen. Nu al wordt voorspeld dat, ook al straalt de huidige FIFA-voorzitter de perceptie van corruptie uit, dit hem er niet van zal beletten om voorzitter te blijven. Maar misschien dat sportliefhebbers ook hier begrijpen dat de machtsstructuren zoals deze van de FIFA geen inspiratiebron zijn voor eerlijkheid. Een rechtvaardige samenleving is gebaat met checks and balances. Maar wat ook opvalt, is de grote lethargie. De voorzitter van de Belgische voetbalbond zit braafjes naast FIFA-baas Infantino in de tribune tijdens de wedstrijd. In voetballand heult men mee met de machtigen.

Scheidsrechter Adham Makhadmeh handelde zoals onpartijdige en onafhankelijke rechters horen te doen

De discussie over de opstelling van Balogun bleek achteraf onnodig geneuzel, want de Rode Duivels wonnen overtuigend hun wedstrijd tegen de Verenigde Staten. Allicht hadden Gianni Infantino en Donald Trump dat liever anders gezien, maar – klein akkefietje – er was ook nog de voetbalwedstrijd zelf. En, in de door deze heren zelf uitgestippelde context, ook nog een onafhankelijke scheidsrechter. In de internationale pers was er geen enkel negatief woord over het optreden van de Jordaniër Adham Makhadmeh. Hij liet zich door niemand onder druk zetten. Hij handelde zoals onpartijdige en onafhankelijke rechters horen te doen. Hij zorgde ervoor dat er nog wat vertrouwen was in een eerlijke afloop. Zo handelen rechters iedere dag. Het valt op dat de burger dat gelooft in de sport, maar steeds sceptischer wordt wanneer hetzelfde gebeurt bij justitie. Ook daar zijn er rechters die zich niet onder druk laten zetten en in alle onafhankelijkheid oordelen, ook als dat de machthebbers niet zint.

En de voetbalwedstrijd zorgt ook voor een andere evidentie. De voetballers speelden een voortreffelijke en faire wedstrijd en lieten zich niet intimideren. Dat was allicht het sterkste verweer tegen alle mogelijke vormen van beïnvloeding. Donald Trump is vooralsnog niet in staat om zelf de doelpunten te maken. Al heeft hij wel gemeen met vele politici dat zij dat zelf wel al te vaak zouden willen. Justitie kan nog wat leren van het voetbal.

​Hugo Lamon

​​Lees hier de wekelijkse column van meester Hugo Lamon over Justitie.

​Op de hoogte blijven van alle nieuwigheden binnen justitie, advocatuur en de juridische en fiscale wereld? Volg Jubel.be op LinkedIn.