​Een accountant is bij uitstek een vakman of vakvrouw. Het beroep rust op een stevige basis van technische expertise: boekhoudkundige regels, fiscale wetgeving, jaarrekeningen, rapporteringen, complianceverplichtingen, … Zonder diepgaande vakkennis is het onmogelijk om kwaliteit te leveren en ondernemingen correct te begeleiden. Die technische bagage vormt dan ook het fundament van het beroep en dat zal zo blijven.

Maar als je vandaag uitsluitend inzet op vaktechnische knowhow, schiet je tekort. De rol van de accountant is de voorbije jaren grondig geëvolueerd. Als accountant ben je vandaag adviseur, klankbord en vertrouwenspersoon van de ondernemer. Dat vraagt meer dan kennis alleen. Het vraagt allerlei nieuwe vaardigheden: (soft) skills als flexibiliteit, leergierigheid, AI-wijsheid en communicatievaardigheden. Heel veel accountants zetten daar al volop op in. Wie dit nog niet doet, moet nu aan boord.

In dit artikel focussen we daarom op de skills waarover ieder accountant zou moeten beschikken, met concrete tips om nog beter te communiceren.

Communicatie als kerncompetentie

We vallen maar meteen met de deur in huis: goede communicatie is geen bijkomstigheid voor een accountant, maar een kerncompetentie. Alle adviesgerichte beroepen vragen om een combinatie van analytisch denkvermogen en communicatieve vaardigheid. Als accountant moet je complexe cijfers en regels helder en begrijpelijk kunnen uitleggen aan niet-experts, én tegelijk goed kunnen luisteren om de werkelijke vragen en zorgen van je klant te begrijpen.

Die dubbele invalshoek van spreken en luisteren vormt de essentie van professionele communicatie. Beide vaardigheden zijn immers even belangrijk en versterken elkaar.

Verschillende brillen, één gesprek

Communicatie met een klant is soms moeilijk. Dat heeft alles te maken met het feit dat je allebei met een eigen bril naar een onderneming kijkt. De ondernemer focust op groei, continuïteit, strategie, personeel en marktpositie. Hij of zij is gedreven en heeft een diepgaande kennis van zijn of haar zaak, van de sector waarin hij of zij actief is. De ondernemer heeft een passie voor zijn core business, maar niet noodzakelijk voor de cijfers en regelgeving. Als accountant kijk je net wel vanuit cijfers, structuren, opportuniteiten, risico’s en regelgeving.

Die verschillen worden nog scherper wanneer je klant weinig of geen scholing heeft genoten in financiën en fiscaliteit. Begrippen als afschrijvingen, voorzieningen, belastingen of ratio’s zeggen weinig aan wie liever op de werkvloer staat. Wat voor jou vanzelfsprekend is, kan voor je klant abstract en complex overkomen.

Toch moet je met al je klanten helder communiceren: zowel met CEO’s en CFO’s die een grondige financiële kennis hebben, als met ondernemers zonder die achtergrond. Je moet met andere woorden als accountant de mogelijke financiële, fiscale en zelfs juridische repercussies van bedrijfsmatige en strategische beslissingen aan ieder van hen duidelijk kunnen maken. Als je die boodschap niet goed overbrengt, gaat niet alleen de nuance verloren, maar ook het advies zelf.

De kernvraag is dan ook: hoe behoud je het evenwicht? Hoe geef je nuance weer zonder je te verliezen in complexiteit? Hoe leg je iets correct uit zonder te vervallen in kinderlijke taal?
En hoe doe je dat zowel mondeling als schriftelijk?

Drie stappen naar heldere communicatie

Van vakjargon naar mensentaal

Een eerste en vaak onderschatte stap is het bewust vermijden van vakjargon. Accountants spreken dagelijks een eigen taal, doorspekt met technische termen, afkortingen en verwijzingen naar wetgeving. Binnen het vakgebied en in communicatie met collega’s is dat efficiënt en noodzakelijk. Naar klanten toe werkt het vaak averechts.

Vaktermen creëren afstand. Ze kunnen onzekerheid oproepen en maken dat klanten afhaken of niet durven doorvragen. Goede communicatie begint daarom bij het vertalen van vaktaal naar begrijpelijke mensentaal, zonder de inhoud te verarmen.

Dat betekent niet dat je alles simplistisch moet voorstellen. Wel dat je bewust kiest voor woorden die aansluiten bij de leefwereld van je klant. Vergelijkingen, metaforen en concrete voorbeelden helpen daarbij. Een balans of cashflow wordt veel tastbaarder wanneer je ze koppelt aan herkenbare situaties uit de onderneming zelf.

Minder details, meer relevantie

Als accountant of belastingadviseur ben je terecht voorzichtig. Dat betekent dat je op de hoogte bent van de laatste wetswijzigingen, dat je weet op welke regelgeving je je baseert voor een advies. Die juridisch-technische onderbouwing is cruciaal, maar al die verwijzingen zijn voor je klant minder relevant. Die wil gewoon antwoord op heel concrete vragen.

Wat hij wil weten is:

• Wat betekent een wetswijziging voor mijn bedrijf?
• Wat betekenen die cijfers?
• Welke risico’s loop ik?
• Wat zijn mijn opties?
• Moet ik nu al handelen of kan ik afwachten?

Hetzelfde geldt voor je boekhoudkundige en financiële expertise. Dat je die hebt is een minimum om je job uit te oefenen. Je zet al die kennis in om de vragen van je klant te beantwoorden, om als partner mee te denken, …

Kort, krachtig en gestructureerd

Of het nu gaat om een gesprek, een presentatie of een memo, wees gestructureerd en bondig. Uitweidingen zijn interessant in uitgebreide rapporten met voetnoten, maar in een beperkte memo of een kort overlegmoment is het vooral ballast. Wil je klant meer weten en alle details kennen, dan kan dat in een uitgebreider rapport.

Een duidelijke opbouw helpt je klant om de boodschap te volgen:

1. Wat is de kern van de zaak?
2. Waarom is dit relevant?
3. Wat zijn de gevolgen?
4. Wat raad je aan?

Als je deze structuur consequent hanteert, creëer je herkenbaarheid en vertrouwen. Je klant weet wat hij kan verwachten en is sneller en beter mee met je verhaal.

De andere kant: luisteren, begrijpen en doorvragen

Communicatie is geen eenrichtingsverkeer. Even belangrijk als spreken, is luisteren. En dat luisteren gaat verder dan het registreren van woorden. Het vraagt aandacht, empathie en de bereidheid om tussen de lijnen te lezen.

De échte vraag achter de vraag

Klanten formuleren hun vragen zelden in technische termen. Soms weten ze niet precies wat ze nodig hebben, soms durven ze hun zorgen niet expliciet uitspreken, en soms missen ze eenvoudigweg de woorden.

Een goede accountant voelt aan wat er echt speelt. Je luistert niet alleen naar wat wordt gezegd, maar ook naar wat niet wordt gezegd. Twijfel, stress of onzekerheid uiten zich vaak in omwegen, herhalingen of non-verbale signalen.

Hier komt de LSD-methode goed van pas: luisteren, samenvatten en doorvragen. Door actief te luisteren, samen te vatten wat je hebt begrepen en gerichte vervolgvragen te stellen, help je de klant om zijn eigen noden te verduidelijken. Tegelijk vermijd je misverstanden en toon je betrokkenheid.

Non-verbale signalen serieus nemen

Communicatie is meer dan taal. Houding, intonatie, gezichtsuitdrukking en timing geven vaak meer prijs dan woorden. Een ondernemer die zegt dat “alles wel loopt”, maar zichtbaar gespannen is, zendt een ander signaal uit.

Openstaan voor die signalen vraagt oefening, maar loont. Het stelt je in staat om niet alleen reactief, maar proactief te adviseren. Soms is het gesprek zelf al een vorm van ondersteuning.

Communicatie en de veranderende rol van de accountant

Deze communicatieve vaardigheden sluiten nauw aan bij de veranderende rol van de accountant. Vandaag ben je als accountant adviseur, sparringpartner en vertrouwenspersoon van de ondernemer.

Door regelmatig contact en goede communicatie bouw je een relatie op met je klanten. Technologische vooruitgang en automatisering nemen steeds meer routinetaken over en creëren ruimte voor dat menselijke aspect. Die ruimte moet je bewust invullen. Dat betekent ook persoonlijk contact houden om voeling te krijgen met de dagelijkse realiteit van je klant. Je begrijpt de business beter, je ziet sneller risico’s en kansen, en je kunt advies geven dat echt aansluit bij de specifieke situatie van iedere klant. Dat is een belangrijke meerwaarde, zowel voor de klant als voor het beroep zelf.

Sterke communicatie heeft een bijkomend voordeel: ze verhoogt de overtuigingskracht. Als je je boodschap helder, genuanceerd en begrijpelijk kan brengen, word je sneller gehoord en gevolgd. Dat is geen manipulatie, maar het resultaat van vertrouwen. Ondernemers luisteren naar accountants die niet alleen gelijk hebben, maar ook gelijk krijgen omdat hun advies begrijpelijk en relevant is. Goede communicatie maakt van technische expertise daadwerkelijk bruikbaar advies.

Drie praktische tips als accountant mee aan de slag te gaan

Investeer in je communicatieskills

Communicatieskills ontwikkel je niet door er alleen over te lezen, maar door ze te oefenen. Investeer er daarom tijd en middelen in. Het spreekwoord ‘jong geleerd is oud gedaan’ in gedachten betekent dat je ook je jonge medewerkers deze skills aanleert. Het is moeilijk om dit op de schoolbanken te leren, maar het kan wel op de werkvloer, met een ervaren collega als leidend voorbeeld.

Moedig dus de juniors in je team aan om met klanten te communiceren, zelfs als ze niet alle antwoorden hebben. Wie van bij het begin klantencontact oefent, bouwt een gewoonte op voor het leven. Fouten maken mag, zolang je er maar iets uit leert.

Kies af en toe eens voor persoonlijk contact

In een digitale wereld is het verleidelijk om snel contact op te nemen met je klant via mail, of tijd te besparen door een overleg in te plannen via Zoom of Teams. En dat mag. Voor een snel overleg, voor een korte vraag. Maar net in deze digitale tijden is persoonlijk contact van onschatbare waarde. Neem de telefoon. Bel je klanten. Spreek regelmatig met hen af, ook als er niets dringends is.

Een kort gesprek om te vragen hoe het met het bedrijf gaat, kan onverwacht leiden tot een hulpvraag. Uiteraard moet je rekening houden met de communicatiemethoden die je klanten verkiezen, maar het initiatief nemen blijft belangrijk.

En nog beter, kom ook eens bij je klant over de vloer. Dan voel je pas echt wat er leeft.

Wees proactief

Goed advies is niet alleen reactief. Als je als accountant je rol als adviseur en vertrouwenspersoon wil waarmaken, moet je meedenken met je klant. Dat betekent soms proactief zijn. Deel belangrijke financiële informatie, nieuws over wetgevende ontwikkelingen, fiscale deadlines en hun mogelijke impact. Niet alles hoeft, maar wat ertoe doet, wel. Zo positioneer je je als betrokken adviseur.

Conclusie: communicatie als professionele kernvaardigheid van de accountant

Communicatieskills zijn niet langer een soft skill die nice to have is, maar een echte kerncompetentie, een must have, een essentieel onderdeel van het moderne accountantsberoep. Zonder vaktechnische expertise kan je je rol niet vervullen. Maar zonder communicatievaardigheden blijft al je expertise onderbenut. Want wat is al die kennis waard als je die niet kan inzetten voor je klant?

Wie complexe materie helder kan uitleggen, goed kan luisteren en oog heeft voor de mens achter de cijfers, creëert vertrouwen. En vertrouwen is de basis van elke duurzame adviesrelatie.

Investeren in communicatie is investeren in je eigen professionele toekomst en in die van je klant.

Wim Putzeys, hoofdredacteur Jubel

​Dit artikel verscheen eerder ook in het ITAAzine van het ITAA.