​Deze week raakte bekend dat Freddy Horion na 47 jaar de gevangenis mag inruilen voor een psychiatrisch zorgcentrum, gekoppeld aan een enkelband en strikte voorwaarden. De langstzittende gedetineerde van ons land vermoordde op 23 juni 1979 op gruwelijke wijze vijf personen van eenzelfde familie. De assisenjury veroordeelde hem tot de doodstraf, maar die straf werd onmiddellijk omgezet in levenslange gevangenisstraf.

Wie oud genoeg is, herinnert zich nog de maatschappelijke commotie toen de feiten bekend raakten. De moordenaar, die steevast in een donkere zonnebril op de zittingen van het hof van assisen verscheen, deed ook werkelijk niets om zijn griezelig en monsterachtig imago bij te schaven.

De hoofdredacteur van De Standaard schreef dat justitie af en toe tegen de volkswil moet ingaan (DS, 2 juni). Als hij het over justitie heeft, is hij vaak naast de kwestie, maar deze keer vatte hij het wél treffend samen: “Om rechtvaardig te zijn, moet justitie soms, wars van de publieke opinie, rechten afdwingen, ook voor vreselijke mensen wier misdaden niet te vergeven vallen. De kans op vrijlating is een ultiem recht. Alleen zo blijft het recht humaan. Helaas moet justitie daar de middelen voor krijgen. En op dat vlak hebben de politiek en dus de publieke opinie het laatste woord. Dit land is sterk in principes, zwak in de uitvoering. Zo blijven talloze criminelen uit de gevangenis, en zo bleef Horion 46 jaar in de gevangenis.”

In het geval van Freddy Horion tikten de jaren en werden alle verzoeken om de gevangenis te mogen verlaten afgewezen. Er volgden uitspraken van rechtbanken en hoven, inclusief het Hof voor de Rechten van de Mens. Er werden zelfs dwangsommen opgelegd aan de Belgische Staat, maar ook dat veranderde niets aan de situatie. De betrokkene diende zelfs een euthanasieaanvraag in wegens ondraaglijk psychisch lijden. Dat zorgde wel voor een bezoek van de toenmalige minister van Justitie in zijn cel, maar verder bleef het allemaal beperkt tot een spraakmakende reportage op televisie. Tot deze week dus. De moordenaar zal nu na 47 jaar behandeld worden.

Wat opviel was de moed van de advocaten van de moordenaar

Wat opviel was de moed van de advocaten van de moordenaar. De mediaschuwe maar gedegen Limburgse advocaat Jurgen Millen (mijn excuses voor het chauvinisme voor mijn gouwgenoot) die Freddy Horion al sinds 2012 als raadsman bijstaat, bleef in de media met schroom terughoudend. In de televisiestudio van Terzake was hij afgemeten, voorzichtig en genuanceerd. Dat is voor een strafpleiter veelal ongebruikelijk, maar hij was niet te beroerd om tegen de stroom in te gaan.

Zijn flamboyante Antwerpse mede-pleiter Walter Damen nam korte tijd later de fakkel over in de TV-studio van de Afspraak. Met zijn gekende Antwerpse tongval (en dito flair) had hij de weinig benijdenswaardige rol om in debat te gaan met de broer van een van de slachtoffers. Die man bleef waardig in zijn verdriet en frustratie, maar zichtbaar gehavend. Hij kent ook vele aspecten van het dossier (ook deze die hij als nabestaande van een slachtoffer blijkbaar niet mag weten en nog minder mag uitspreken). Walter Damen ging het gesprek niet uit de weg. Hij bleef empathisch, maar ook met stijl aandacht vragen voor zijn cliënt. Journaliste Fatma Taspinar modereerde ingetogen en zorgde voor een televisiemoment op hoog niveau. Wie keek, stelde vast dat we de “oog om oog, tand om tand”-justitie ontgroeid zijn en dat is een teken van beschaving.

We zijn de “oog om oog, tand om tand”-justitie ontgroeid en dat is een  teken van beschaving

Advocaten zijn vaak de schietschijf van de publieke opinie, maar hier hebben de beide advocaten schitterend werk geleverd. Allereerst voor hun cliënt, maar ook voor de rechtsstaat en in hun communicatie ook voor een beter begrip voor de publieke opinie. Hun communicatie is misschien niet bepalend voor de perceptie, maar het mag toch worden gezegd.

Ook in het nieuws deze week: De Brugse advocaat die bedreigingen ontving omdat hij als advocaat optrad voor een 18-jarige cliënt (die samen met andere jongeren amok maakte op de kusttram, waarbij verschillende ordehandhavers gewond raakten). De bedreigingen, die ook gericht waren aan zijn vrouw en zijn zoontje, volgden nadat de raadkamer zijn cliënt onder strenge voorwaarden vrijliet. Na een stroom aan haatberichten en bedreigingen diende hij een klacht in.

Peter Callens, de voorzitter van de Orde van Vlaamse Balies, nam het op voor deze onfortuinlijke confrater. “Fysieke dreigementen kunnen nooit. Tegen advocaten ook niet. Tegen hun gezinsleden al zeker niet. Elkeen heeft recht op verdediging. Ook onsympathieke figuren die verdacht worden van ernstige baldadigheden met zware gevolgen. Het is pas als iedereen zich ongehinderd heeft kunnen verdedigen, dat waarachtige justitie mogelijk is.” Op LinkedIn eindigde hij met volgende woorden: “De verenigde advocatuur is 100 % solidair met de confrater en zijn familie”. 100 %, dus ik ook.

​​Hugo Lamon

​​Lees hier de wekelijkse column van meester Hugo Lamon over Justitie.

​Op de hoogte blijven van alle nieuwigheden binnen justitie, advocatuur en de juridische en fiscale wereld? Volg Jubel.be op LinkedIn.