De kranten staan er vol van, op het werk hoor je collega’s praten over de nieuwste functionaliteiten, en op elk netwerkevent valt de term: Generatieve Artificiële Intelligentie (GenAI). De ontwikkeling van GenAI gaat razendsnel. Waar het voor de ene een hulp kan zijn om efficiënter te werken, vormt het voor anderen een bedreiging. Maar wat betekent ChatGPT, Copilot of Gemini nu concreet voor de accountant? In dit artikel kijken we voorbij de hype naar de dagelijkse toepassing, met praktische tips en een scherpe blik op de risico’s.
Het is een veelgehoorde angst: "Gaat AI de accountant vervangen?" Het korte antwoord is nee. Maar het lange antwoord is genuanceerder: de accountant die verantwoord gebruikmaakt van GenAI, kan efficiënter werken en zal nog meer kunnen inzetten op de adviesverlenende rol van de accountant van de toekomst.
Wat is GenAI?
Onder GenAI verstaan we een subset van AI die focust op het genereren van nieuwe content (tekst, afbeeldingen, audio) op basis van een vraag gesteld door de gebruiker. Bekende voorbeelden zijn chatbots zoals ChatGPT, Copilot, en Gemini. Om GenAI te begrijpen, helpt de volgende analogie: zie GenAI niet als jouw vervanger, maar als een sterke stagiair. Het kan je helpen om veel werk te verzetten, maar toezicht blijft essentieel. GenAI-tools genereren razendsnel output, putten uit een brede mix aan informatiebronnen en worden nooit moe. Tegelijk heeft GenAI geen moreel besef, kan het soms feiten verzinnen of foutieve antwoorden geven, en mag het absoluut nooit gevoed worden met vertrouwelijke klant-of bedrijfsgegevens.
De kansen: waar zit het verantwoord gebruik?
In een sector waar de werkdruk hoog is en tijd schaars, kan GenAI fungeren als een hefboom voor productiviteit waardoor er meer ingezet kan worden op de adviesverlenende rol. Maar hoe doe je dit? Ontdek hieronder vijf laagdrempelige GenAI use cases die tonen hoe je GenAI vandaag al kan inzetten als accountant.
GenAI bij dossierwerk
Accountants besteden veel tijd aan het doorlezen van grote stapels tekst, jaarverslagen, notulen, … Sommige documenten zijn behapbaar, maar anderen kunnen vrij omvangrijk en complex zijn. Bij dit type dossierwerk kan GenAI fungeren als je sparringpartner die wat voorbereidend werk verricht.
Wat kan GenAI?
Op basis van de aangeleverde gegevens kan een GenAI-tool je ondersteunen bij het doornemen, analyseren en samenvatten van documenten. Waar relevant kan het ook een eerste aanzet geven om mogelijke aandachtspunten of valkuilen te signaleren. Dat blijft uiteraard slechts een startpunt in je dossierwerk: jij als accountant gaat vervolgens verder aan de slag om het dossier echt te doorgronden, de juiste context toe te voegen en conclusies te valideren. Je kan bijvoorbeeld meerdere documenten uploaden in een GenAI-tool en vervolgens vragen stellen als: "Maak een tabel van alle contracten die verlopen binnen zes maanden", of "Geef een samenvatting van de jaarverslagen van de afgelopen vijf jaar."
Wat blijft jouw verantwoordelijkheid?
Jij draagt hierbij de belangrijke verantwoordelijkheid om bewust te kiezen welke data je wel en niet met een GenAI-tool deelt. Klantinformatie of gevoelige bedrijfsgegevens horen niet thuis in een GenAI-tool. Denk dus altijd goed na welke data je meegeeft aan het model.
Tip: juiste licentie
In een professionele context is Microsoft Copilot één van de veiligere opties, op voorwaarde dat je werkt binnen een organisatieomgeving met de juiste licentie zodat je data binnen de beveiligde Microsoft 365-omgeving blijft. Daarom geniet Copilot vaak de voorkeur in een professionele context. Omdat je als bedrijf een overeenkomst hebt met Microsoft voor die toepassingen, valt Copilot Chat mee onder die overeenkomst en worden gegevens op Europese servers beschermd.
Voor dossierwerk kies je dus beter voor Copilot dan voor een publieke, gratis chatbot. Bij een gewoon ChatGPT‑account heb je geen overeenkomst met OpenAI (het bedrijf achter ChatGPT), waardoor de gegevensbescherming niet gegarandeerd is. Dat geldt ook voor het goedkoopste ChatGPT‑abonnement. Enkel bij een duurder enterprise‑abonnement worden de gegevens beter afgeschermd.
GenAI bij kennismanagement
Als accountant is het cruciaal om mee te zijn met nieuwe wetgeving en updates. Fiscale wetgeving verandert namelijk voortdurend. Die kennis bijhouden is noodzakelijk, maar is in de dagelijkse drukte niet altijd evident. GenAI kan hier ondersteuning bieden om je dagelijks up to date te houden.
Wat kan GenAI?
Met functies zoals Deep Research kunnen bepaalde GenAI-tools gericht het web doorzoeken naar nieuwe regelgeving of updates rond een specifiek thema en deze informatie bundelen in een overzichtelijke samenvatting.
Wat blijft jouw verantwoordelijkheid?
Bij dit type toepassing geeft de tool doorgaans ook de gebruikte bronnen mee. Klik deze linken altijd open en raadpleeg de originele bron. Je kan GenAI gerust gebruiken om bronnen te identificeren en een eerste analyse te maken, maar jij blijft eindverantwoordelijk om de informatie te verifiëren en correct te interpreteren.
Tip: specifieke vraag
Baken je vraag zo scherp mogelijk af. Wil je bijvoorbeeld een update over de meest recente ontwikkelingen rond VVPR-bis? Specifieer dat dan expliciet. De kwaliteit van de output hangt sterk samen met de kwaliteit van je instructie (de prompt): een vage vraag leidt meestal tot een vaag antwoord. Een handige leidraad is de RISE-methode: Rol, Instructie, Specifiek, en Expected output.
Bijvoorbeeld: Jij bent een Belgische accountant (BE GAAP) gespecialiseerd in vennootschapsbelasting. Geef een overzicht van de meest recente evoluties (laatste twaalf maanden) in België rond de VVPR-bisregeling. Beperk je tot officiële Belgische bronnen. Gebruik geen blogs, nieuwsartikelen of commerciële samenvattingen. Geef mij de output in bullet points en bezorg telkens een link naar de desbetreffende wetgeving.
GenAI voor communicatie en output-doeleinden
Accountants sturen dagelijks talloze e-mails over ontbrekende facturen, betalingsherinneringen of vragen van klanten. Ondertussen loopt de inbox snel vol en is er amper tijd om elke mail even zorgvuldig te formuleren. Daarbovenop liggen er vaak nog vergadernotities te wachten die je eigenlijk zou moeten omzetten naar een formeel verslag.
Wat kan GenAI?
Voor dit soort tekstuele taken kan GenAI een sterke ondersteuning zijn. Je kan de tool inzetten om op basis van jouw instructies een nieuwe e-mail op te stellen, een door jou geschreven mail te herformuleren, of losse notities te structureren tot een helder vergaderverslag.
Omdat GenAI in essentie een taalmodel is, is het geschikt voor communicatie- en schrijfwerk. Op voorwaarde uiteraard dat je voldoende context en duidelijke verwachtingen meegeeft.
Tip: werkomgeving inrichten
Je kan binnen een GenAI-tool een vaste werkomgeving inrichten die telkens dezelfde taak uitvoert, zoals e-mails schrijven of herschrijven, of vergadernotities omzetten naar verslagen. Dat kan bijvoorbeeld via een project in ChatGPT, een agent in Copilot of een Gem in Gemini. Je geeft die omgeving een duidelijke opdracht, zoals: focus uitsluitend op het opstellen en verbeteren van e-mails, met een omschrijving van de gewenste stijl.
Prompt-idee: “Maak van deze bullet points een gestructureerd vergaderverslag met een korte samenvatting, een overzicht van besproken punten en de actiepunten per deelnemer.”
Quick win: Een e-mail-coach kan je standaardinstructies meegeven die bij elke vraag voor het opstellen van een mail automatisch worden toegepast. Denk aan voorkeuren zoals: “Vermijd standaard openingszinnen”, “Schrijf kort en to the point”, of “Eindig met een duidelijke call-to-action”. Zo worden je e-mails sneller, consistenter en persoonlijker.
GenAI voor data-analyse
Het analyseren en interpreteren van financiële data is een kernonderdeel van de rol van de accountant. In de praktijk is het echter niet altijd eenvoudig om complexe Excel-bestanden (met dubbele rijen, ontbrekende gegevens of rommelige structuren) om te zetten naar een duidelijk en bruikbaar databestand. GenAI kan hierbij helpen om sneller structuur aan te brengen en inzichten te halen uit je data.
Wat kan GenAI?
GenAI kan je stap voor stap begeleiden: van het opzetten van een specifieke grafiek, tot het formuleren van de juiste Excel-formules of zelfs het uitschrijven van een complexe macro. Als jij voldoende context en een duidelijke vraag meegeeft, stelt de tool een concreet stappenplan voor en toont hoe je dit in jouw bestand toepast. In dit scenario voer je de bewerkingen zelf uit in Excel, waardoor je bijleert en de controle over je data behoudt, wat belangrijk is vanuit dataprivacy.
Liever niet zelf aan de slag? Dan kan je GenAI ook vragen om de bewerkingen uit te voeren en een opgekuiste Excel-file als output te genereren, zodat je zelf geen formules of stappen meer hoeft toe te passen.
Wat blijft jouw verantwoordelijkheid?
Als de tool effectief bewerkingen uitvoert of een ‘kant-en-klaar’ resultaat oplevert, is een kritische kwaliteitscheck essentieel. Controleer of de bewerkingen correct zijn toegepast en of de output logisch en consistent is. Voor dit soort toepassingen is Copilot vaak erg geschikt, net omdat het geïntegreerd is in Office-toepassingen zoals Excel.
Tip: gebruik het meest geavanceerde redeneermodel
Bij complexere, data-gedreven toepassingen loont het om het meest geavanceerde redeneermodel binnen je GenAI-tool te gebruiken. Dat verhoogt doorgaans de kwaliteit en nauwkeurigheid van de output.
Prompt idee: "Ik heb een Excelbestand met dubbele rijen. Maak van deze Excel file een opgekuist bestand met enkel unieke rijen. Vertel mij hoeveel dubbele rijen er geïdentificeerd werden."
GenAI voor rapportering en adviesverlening
Als accountant is adviesverlening en heldere rapportering belangrijker dan ooit. Veel klanten kijken naar een balans of resultatenrekening en zien vooral cijfers. Het is jouw taak om het verhaal achter die cijfers te vertalen: wat betekenen ze, wat valt op, en welke keuzes dringen zich op?
Wat kan GenAI?
GenAI kan je ondersteunen bij het schrijven van een samenvatting van de cijfers in begrijpelijke taal, het helder verwoorden van wijzigingen in de cijfers, of het voorbereiden van een presentatie voor het klantengesprek. Door een vaste werkomgeving (assistent of agent) op te zetten, zoals eerder besproken, kan je bovendien telkens hetzelfde format hergebruiken. Zo start je niet elke periode opnieuw van nul en zorg je voor consistentie in je rapportering, over klanten en rapporteringsmomenten heen.
Tip: Claude voor presentaties
Voor het maken van presentaties kan Claude een interessante optie zijn. Die tool is sterk in het genereren van PowerPoint-structuren met een consistente opmaak, en je kan er bestaande presentaties in opladen om de output op de huisstijl van je kantoor te laten aansluiten.
Quick win: Geef bij het instellen van een dergelijke werkomgeving of agent expliciet mee dat deze uitsluitend mag werken met de informatie en data die jij aanlevert. Dat verkleint het risico op hallucinaties.
De risico's en valkuilen
Met gerichte toepassingen kan GenAI routinetaken ondersteunen en bijdragen aan meer structuur in administratieve werkzaamheden. Tegelijk horen bij deze toepassingen ook duidelijke kanttekeningen: wat betekent dit voor de vertrouwelijkheid en de veiligheid van je gegevens?
Het naleven van regels omtrent dataprivacy en GDPR zijn bij het gebruik van GenAI absoluut cruciaal. GenAI-tools gebruiken ingevoerde data vaak om modellen te verbeteren, waardoor je nooit zomaar klantinformatie of gevoelige bedrijfsgegevens mag opladen in een chatbot. De gouden regel is simpel: voer nooit herleidbare persoonsgegevens (zoals namen, adressen of rijksregisternummers) en bedrijfsgeheimen in. Werk daarom altijd met geanonimiseerde cases (gebruik bijvoorbeeld “Bedrijf A” in plaats van de echte naam), of kies voor professionele licenties, waarbij je gegevens binnen de beveiligde omgeving blijven en in principe niet gebruikt worden om de onderliggende AI-modellen te trainen.
Daarnaast moet je rekening houden met hallucinaties: GenAI is een taalmodel, geen model dat de waarheid in pacht heeft. Het kan met veel overtuiging wetsartikelen verzinnen die niet bestaan of foutieve conclusies trekken uit financiële gegevens. De praktische consequentie is duidelijk: vertrouw nooit blind op de output. Jij blijft eindverantwoordelijk voor elk advies dat je geeft aan de klant en elke output die je de wereld in stuurt.
Hou ook rekening met vertekening. GenAI-tools zijn getraind op bepaalde databronnen. Hun output zal dus ook gekleurd zijn door deze onderliggende data. Wees je ervan bewust dat bronnen niet neutraal geselecteerd worden. Sommige bronnen komen sneller naar voor dan andere. Blijf dus kritisch: zijn dit echt de meest relevante bronnen om de Belgische fiscaliteit op te volgen? Vaak wel, maar niet altijd. Net daarom blijft jouw professionele oordeel onmisbaar.
Slim inzetten = verantwoord inzetten
Als gouden regel wil ik jullie daarom het principe Human in the Loop meegeven: GenAI kan prima ingezet worden voor voorbereidende, ondersteunende en repetitieve taken, maar als accountant blijf jij de expert met de eindverantwoordelijkheid. Het is aan jou om de output te controleren, te nuanceren en vooral te valideren met je eigen expertise en professioneel oordeel. De accountant zal in mijn ogen dus helemaal niet vervangen worden door AI. Integendeel: AI zal de rol van de accountant net versterken en verschuiven richting advies, doordat er minder tijd naar routinewerk gaat.
Wat raad ik dan aan, bij het gebruik van GenAI als accountant?
Hoewel GenAI bijzonder krachtig is, blijft kritisch denken essentieel. Het is belangrijk dat, als je GenAI gebruikt voor werkdoeleinden, je hierbij de principes van verantwoord gebruik hanteert. Pas deze principes toe wanneer je GenAI inzet op de werkvloer:
- Blijf kritisch en verifieer de output: GenAI-tools maken fouten. Lees altijd na en stuur bij waar nodig.
- Respecteer privacy: voeg geen gevoelige data toe aan je prompts.
- Let op voor vertekening (bias): GenAI is getraind op grote hoeveelheden bestaande tekst. Als die bronnen blinde vlekken of vooroordelen bevatten, kan de output die overnemen en versterken. Blijf dus altijd alert voor vertekening in de output.
Zet vandaag nog die eerste stap richting verantwoord GenAI-gebruik op de werkvloer!
Mijn tip? Begin klein
Kies elke dag één taak uit je to-do lijst en experimenteer op een veilige manier met GenAI. Het testen van één use case is genoeg om te starten. Zo ervaar je zelf hoe werken met GenAI je efficiënter kan maken, maar wees je hierbij telkens bewust van de risico’s die nooit veraf zijn. Probeer het vandaag nog: laat GenAI bijvoorbeeld de kernpunten uit een verslag samenvatten.
Dit artikel verscheen eerder ook in het ITAAzine van het ITAA.
0 reacties