​Mentaal welzijn op de werkvloer staat in elke sector onder druk. Veeleisende klanten, strakke deadlines, hoge verantwoordelijkheden: het is voor jonge professionals niet makkelijk om mee om te gaan. De advocatuur is hierop zeker geen uitzondering, in tegendeel zelfs. De Orde van Vlaamse Balies heeft dan ook verschillende actiepunten om het welzijn in de beroepsgroep te verbeteren. Eén ervan is het opnemen van een les rond mentaal welzijn in de balieopleiding van de advocaat-stagiairs. Els Koninckx en Jeff Keustermans vertellen er over.

Els Koninckx (voorzitter van de Commissie Welzijn OVB). “Vanuit de Commissie Welzijn OVB werd voorgesteld om een artikel over welzijn toe te voegen aan de deontologische gedragscode van advocaten. Dit initiatief vond zijn weerslag in artikel 9: ‘Elke advocaat draagt zorg voor zijn of haar eigen welzijn om de kwaliteit van de dienstverlening aan cliënten te waarborgen. Dit betekent een evenwicht vinden tussen beroepsactiviteiten en privéleven, overwerken vermijden en voldoende tijd nemen voor rust en herstel.’”

Een advocaat met veerkracht, en met een hoger geluksgevoel, is immers een betere advocaat. Eén die gefocust en gebalanceerd zijn job uitoefent.

Lessen in welzijn voor stagiairs

Maar hoe doe je dat “een evenwicht vinden”? Het is niet evident. Zeker niet voor starters. Een advocaat-stagiair die net de eed heeft afgelegd komt terecht in een heel nieuwe wereld en moet zijn of haar weg nog zoeken. Dat vraagt veel van een mens. De balies voorzien daarom een bijkomende opleiding voor de jonge advocaten. Over gerechtelijk recht en deontologie bijvoorbeeld. Maar er ontbrak nog iets. Vandaar het initiatief van de algemene vergadering van de OVB om ook lessen over welzijn op te nemen in het curriculum. Jeff Keustermans neemt die voor zijn rekening. Meer dan 700 jonge advocaten kregen er van hem in december 2025 les over. En dit over alle Vlaamse balies heen.

“We hebben er bewust voor gekozen de stagiairs in kleinere groepen in te delen. Zodat ze zich veilig voelen. In een kleinere groep ontstaat er ook meer verbinding.”

Een diverse groep, gelijkaardige noden

De groep is nu nog heel heterogeen samengesteld. Ze staan allemaal aan de begin van hun juridische loopbaan, maar hebben natuurlijk diverse achtergronden. De ene is door de rechtenopleiding gevlogen, de ander heeft ook tijdens zijn of haar studies al druk ervaren. De ene zit in een groot internationaal kantoor, de ander in een kleiner, lokaal verankerd kantoor. Ze zijn werkzaam in diverse materies van strafrecht en sociaal recht tot familierecht of fiscaal recht. De ene zal vooral veel advieswerk doen vanuit kantoor, de ander zal dan weer in de rechtszaal moeten presteren. Toch kunnen ze uit de sessie allemaal waardevolle lessen leren.

​“De kracht van de lessen zit in het feit dat alles wetenschappelijk is onderbouwd” – Els Koninckx

Wetenschap en ervaring als basis

“De kracht van de lessen zit in het feit dat alles wetenschappelijk is onderbouwd”, vertelt Els Koninckx. Geen zweverig gedoe dus. Maar technieken die hun doeltreffendheid echt bewezen hebben. “Bovendien spreekt Jeff vanuit zijn eigen ervaring na een burn-out”. Die openheid schept vertrouwen. Het wetenschappelijk fundament is dan weer cruciaal voor de geloofwaardigheid, essentieel voor een kritisch publiek zoals jonge juristen.

Stigma op welzijn

Er rust nog steeds te veel een stigma op mentaal welzijn, en zeker op mentaal ‘onwelzijn’. Het is een taboe dat Jeff Keustermans met zijn lessen mee wil doorbreken. “Het is een misverstand dat je met je mentaal welzijn alleen bezig moet zijn als het minder goed gaat. Je moet er voortdurend mee bezig zijn.” En wees niet verlegen om er over te praten. Wie zich niet goed voelt en er mee blijft zitten, ondergraaft zijn gezondheid nog meer.

Wie zich goed in zijn vel voelt, zal helderder denken. Een gelukkige advocaat is daardoor een betere advocaat. En het gaat verder dan helder denken. Van een advocaat wordt vandaag niet alleen verwacht dat hij of zij expert is in een bepaalde materie. Je cliënt verwacht ook empathie. “Om je job goed te doen, moet je ook op zoek naar verbinding, zeker in materies als familierecht en strafrecht,” vertelt Els Koninckx. Daarvoor moet ook ‘goed in je toga’ zitten.

Welzijn betekent in de eerste plaats ook voor jezelf zorgen, voor jezelf mogen zorgen, durven zorgen. Pas als je voor jezelf zorgt, kan je ook voor de ander zorgen. Op tijd aan de rem trekken als je voelt dat je over je eigen grens gaat. En ja, soms zal je als (jonge) advocaat al eens verder moeten doorduwen. Dat kan ‘soms’, maar het mag niet te lang duren, en niet te vaak voorkomen.

​“Je maakt je de technieken eigen door veel te oefenen. Er zit kracht in herhaling” – Jeff Keustermans

Train je brein

We denken er vaak aan ons lichaam te trainen door een paar keer per week te sporten, maar vergeten wel eens dat we ons brein ook kunnen trainen. Tijdens de les reikt Jeff Keustermans daarvoor heel concrete technieken aan. Technieken die iedereen kan toepassen. “Je maakt ze eigen door ze veel te oefenen.” Er zit kracht in herhaling, herhaling, herhaling.

“Een goed voorbeeld van zo’n concrete techniek is de methode die ik de stagiairs aanleer om hen te helpen om te gaan met de spanning die vaak komt kijken bij een pleidooi, zeker in de eerste jaren waarbij voor de rechtbank staan nog nieuw en onbekend is.”

Het is een visualisatietechniek die sportmensen vlak voor een belangrijke wedstrijd ook toepassen. De eerste stap die je neemt om een goed pleidooi is natuurlijk je het dossier eigen maken, er voor zorgen dat je de details door en door kent. Maar zelfs dan kan er nog spanning in je lijf zitten, onzekerheid of je het wel goed zal doen. Om die spanning weg te nemen en je prestatie te verbeteren helpt visualisatie. “Je neemt je voor wat je gaat doen. En je visualiseert hoe je een goed pleidooi houdt.” De techniek werd ontwikkeld door Prof. Gabriele Oettingen van New York University. Zij legt nog een tweede laag hierboven op. Een visualisatie met de obstakels erbij (implementation intention mental contrasting). Je visualiseert de obstakels die je op weg naar je doel kan tegenkomen: bijvoorbeeld de tegenstrever onderbreekt je pleidooi of de rechter stelt je een vraag. En vervolgens visualiseer je hoe je hierop adequaat reageert: bv. je geeft een helder en relevant antwoord op de vraag van de rechter. Op deze manier ben je gewapend voor de hindernissen die je zal tegenkomen en start je krachtig en vol vertrouwen aan je pleidooi.

Je zal de voordelen ervan snel merken. “Ook ik pas de techniek nog toe. Vooral wanneer ik moet pleiten in een bijzonder complexe en belangrijke zaak”, vertrouwt Jeff ons toe. Ook voor wie rustig is, ervaring heeft en normaal vol vertrouwen een pleidooi aangaat, blijft de techniek dus een meerwaarde.

In de toekomst?

“Nu de lessen er op zitten, gaan we die evalueren.” Bedoeling is in de toekomst de stagiairs in hun tweede of derde jaar te laten terugkomen. De stagiairs gaven zelf ook al aan dat de technieken hen nog beter van pas zouden komen wanneer ze zelf ook wat meer ervaring in de advocatuur hebben opgedaan.

De lessen voor stagiairs is maar één van de vele initiatieven waar de OVB mee de schouders onder zet. Het is mooi om te zien hoe mentaal welzijn in de advocatuur nu echt op de kaart staat van zowel de OVB als de lokale balies.

Wim Putzeys – met bijzonder veel dank aan Els Koninckx en Jeff Keustermans

​​Lees hier andere bijdragen van Jeff Keustermans.

Voor wie beter willen leren om zijn of haar brein fris en fit te houden bestaat er een bijzonder nuttige training, waarbij men ineens de juiste gewoonten aanleert. Jeff Keustermans geeft bij KnopsPublishing hierrond de online-opleiding “Efficiënter presteren met meer veerkracht en welzijn Concrete inzichten én technieken om stress te verminderen.”