De Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR) werd ingevoerd als onderdeel van het Europese actieplan inzake duurzame financiering en heeft als belangrijkste doel de transparantie binnen de financiële sector te vergroten. De verordening legt geharmoniseerde regels vast inzake informatieverstrekking door financiële marktdeelnemers en financiële adviseurs over de integratie van duurzaamheidsrisico’s en, waar van toepassing, de overweging van negatieve effecten op duurzaamheidsfactoren. Het uitgangspunt is dat beleggers toegang moeten hebben tot duidelijke en vergelijkbare informatie om weloverwogen investeringsbeslissingen te kunnen nemen. De verordening bevat in de eerste plaats transparantie- en rapporteringsverplichtingen en stelt zelf geen uniforme inhoudelijke productcriteria of formeel labelsysteem vast.
Binnen dit kader structureren de artikelen 6, 8 en 9 deze verplichtingen op productniveau. Artikel 6 vereist toelichting over de wijze waarop duurzaamheidsrisico’s worden geïntegreerd. Artikel 8 betreft producten die milieu- of sociale kenmerken promoten, terwijl artikel 9 betrekking heeft op producten met een duurzame beleggingsdoelstelling. Deze bepalingen onderscheiden categorieën van rapporteringsverplichtingen, maar leggen geen vaste minimumpercentages of uniforme inhoudelijke drempels vast.
In de praktijk werden artikel 8- en 9-producten vaak opgevat als producten met een verschillend duurzaamheidsniveau. In de evaluatie van de SFDR werd vastgesteld dat deze classificaties hebben geleid tot een gebrek aan duidelijkheid en juridische onzekerheid, hetgeen resulteerde in uiteenlopende interpretaties bij de toepassing van de artikelen 8 en 9. Ook werd gewezen op problemen inzake vergelijkbaarheid tussen producten die onder deze categorieën worden geclassificeerd. Het ontbreken van uniforme minimumcriteria maakte de toepassing van deze bepalingen in belangrijke mate afhankelijk van interpretatieve invulling door marktdeelnemers.
Een bijkomend aandachtspunt betreft de definitie van “duurzame belegging” in artikel 2, 17) SFDR. Deze bepaling omschrijft een duurzame belegging als een investering die bijdraagt aan een milieu- of sociale doelstelling, op voorwaarde dat geen significante schade wordt toegebracht aan andere doelstellingen en dat de betrokken ondernemingen praktijken van goed bestuur toepassen. Hoewel deze definitie inhoudelijke elementen bevat, preciseert de verordening geen uniforme kwantitatieve beoordelingsmethode. Dit liet ruimte voor uiteenlopende interpretaties in de toepassing van het kader.
De voorgestelde herziening van de SFDR heeft tot doel de werking van het bestaande kader verder te verbeteren. In de evaluatie van de huidige regeling wordt gewezen op de noodzaak om de duidelijkheid te vergroten en de vergelijkbaarheid van producten te verbeteren. De voorgestelde aanpassingen voorzien in een herziening van de classificaties en in een nadere afbakening van de voorwaarden waaronder duurzaamheidsclaims kunnen worden gebruikt.
Daarmee wordt het toepassingsgebied van de productcategorieën scherper omlijnd en duidelijker gestructureerd. Dit roept nieuwe vragen op over toezicht, handhaving en mogelijke aansprakelijkheid.
Aansprakelijkheidsrisico’s
Het SFDR-kader evolueert van een transparantiegericht regime naar een systeem van formele productcategorieën met bijbehorende labels. In het huidige regime waren artikelen 8 en 9 slechts bedoeld om te worden gebruikt voor informatieverplichtingen, maar uiteindelijk werden ze in de praktijk gebruikt als categorieën. Hierdoor ontstond er verwarring waardoor het risico op greenwashing werd vergroot.
Om meer duidelijkheid te scheppen en misbruik tegen te gaan, worden de aansprakelijkheidsrisico’s voor duurzaamheidsclaims scherper gesteld, mede in lijn met de richtsnoeren van de ESMA. Voortaan mogen enkel producten die onder de drie officiële categorieën vallen (artikel 7: Transitie, artikel 8: ESG-Basics, artikel 9: Duurzaam) deze termen gebruiken in hun naam en voor reclame.
Door de invoeging van een nieuw artikel 6bis mogen niet-gecategoriseerde producten voortaan ook vrijwillig ESG-informatie verstrekken, maar enkel onder strikte voorwaarden. Daarmee wil de wetgever voorkomen dat dergelijke informatie een centraal element vormt van de precontractuele informatieverstrekking.
Zo mag er geen ESG informatie gebruikt worden in de naam of voor marketingdoeleinden. Daarnaast mag de ESG-toelichting maximaal 10% uitmaken van de beschrijving van de beleggingsstrategie. Op die manier wordt vermeden dat via artikel 6bis alsnog impliciete duurzaamheidsclaims worden geformuleerd zonder te voldoen aan de formele categoriseringsvereisten.
Om de betrouwbaarheid van duurzaamheidsrapportages te vergroten door meer transparantie te bieden over hoe financiële marktdeelnemers omgaan met hiaten in beschikbare duurzaamheidsgegevens, wordt een nieuw artikel 12bis ingevoerd. Dit artikel vormt een nieuw aansprakelijkheidsrisico aangezien marktdeelnemers verplicht zijn om bronnen en methodologieën voor schattingen formeel te documenteren en op verzoek van de cliënten te verstrekken. Er moet verduidelijkt worden of er externe dataverstrekkers worden gebruikt, of data zijn gebaseerd op geformaliseerde en gedocumenteerde regelingen en of ramingen zijn gebaseerd op geformaliseerde en gedocumenteerde methoden.
Om de vergelijkbaarheid en integriteit te waarborgen, worden financiële marktdeelnemers bovendien verplicht de minimale investeringsdrempel van 70% na te leven voor elke categorie van duurzaamheidsgerelateerde claims. Deze drempel moet effectief worden toegepast op de activa die beantwoorden aan de criteria van de betrokken categorie.
Bovendien moeten gestandaardiseerde uitsluitingslijsten worden gerespecteerd. Deze vervangen het “Do No Significant Harm”-principe (DNSH) en beogen een objectiever en beter controleerbaar kader te bieden. Deze uitsluitingslijsten zijn onder meer geïnspireerd op de EU-Klimaatbenchmarks.
Tot slot is het opvallend dat er geen overgangsregeling is opgenomen voor bestaande UCITS- en alternatieve investeringsfondsen. Indien de SFDR 2.0 – zoals verwacht – in 2028 in werking treedt, zullen bestaande open-ended fondsen dus onmiddellijk aan de nieuwe vereisten moeten voldoen of hun duurzaamheidsclaims intrekken. Om die reden adviseren verschillende experts reeds vandaag te starten met de nodige aanpassingen.
Toezicht en handhaving
Het voorstel streeft naar een verdere harmonisering en een verstrenging van het Europees toezicht om versnippering binnen de Europese Unie tegen te gaan en de integriteit van de markt te bewaren.
Volgens het nieuwe artikel 14, eerste lid, blijven de nationale toezichthouders verantwoordelijk om de naleving te monitoren. Hoewel er in de huidige versie staat dat er toezicht wordt gedaan op de financiële marktdeelnemers en de financiële adviseurs, wordt die laatste categorie geschrapt. De focus verschuift daarmee expliciet naar de productaanbieders zelf.
Daarnaast wordt in artikel 14, derde lid, een verbod op gold plating ingevoerd. Lidstaten mogen geen aanvullende nationale verplichtingen opleggen bovenop de vereisten die de SFDR zelf oplegt. De bedoeling hiervan is om fragmentatie van de interne markt te voorkomen en te garanderen dat iedereen een gelijk speelveld heeft binnen de EU.
Op grond van artikel 18 moeten de Europese Toezichthoudende Autoriteiten (ETA) bovendien tweejaarlijks een verslag over de beste praktijken (best practices) indienen bij de Commissie. Deze verslagen worden vervolgens overgemaakt aan de Europese Raad en het Europees Parlement en openbaar gemaakt. Verder zullen de Commissie en de ETA’s regelmatig onderzoek doen om greenwashing op te sporen en toezicht te houden op duurzaamheidsgerelateerde claims.
Systematische en normatieve reflectie
De SFDR 2.0 weerspiegelt een duidelijke heroriëntatie binnen de Europese financiële regelgeving. Het voorstel streeft naar een verdere harmonisering en verstrenging om meer rechtszekerheid te bieden en bestaande onduidelijkheden weg te nemen.
De verschuiving van loutere transparantieverplichtingen naar een formele categorisering illustreert deze evolutie. Waar de huidige benadering voornamelijk focust op informatieverstrekking, ligt de nadruk voortaan op het creëren van duidelijk afgebakende categorieën.
Daarnaast wordt gestreefd naar meer efficiëntie en coherentie door de wetgeving af te stemmen op andere Europese duurzaamheidswetgeving. Opmerkelijk is ook dat niet enkel de “donkergroene” activa in beeld komen, maar ook bedrijven die zich in een transitiefase bevinden of een meetbare positieve impact nastreven.
Bovendien kan de vervanging van de open “Do No Significant Harm”-norm door meer afgelijnde criteria zorgen voor meer rechtszekerheid. Tegelijkertijd dreigt dit ook te leiden tot een meer rigide toepassing.
De overgang naar een labelgeoriënteerd systeem kan onmiskenbaar zorgen voor meer duidelijkheid en een betere bescherming van de belegger. Door strengere datavereisten en scherp omlijnde categorieën wil de Europese Unie greenwashing tegengaan en het vertrouwen in duurzame financiële producten versterken. Anderzijds kan een te strikte afbakening van categorieën, gekoppeld aan verregaande verplichtingen, aanleiding geven tot een eerder mechanische toepassing van het kader. De verplichte investeringsdrempel van 70% roept in dat verband vragen op over de resterende flexibiliteit bij portefeuilleconstructie.
Hoewel het voorlopig slechts gaat om een wetsvoorstel, waarover het Europese Parlement en de Raad zich nog moeten uitspreken, biedt dit voorstel een duidelijke indicatie van de richting waarin het nieuwe SFDR-kader evolueert. De verwachting is dat de SFDR 2.0 in werking zal treden in 2028.
Jordi Vaes en Evi van Oers – Brussels Law School Consultancy
0 reacties