​Vorige week was voornamelijk Franstalig België in de ban van een ruige correctionele procedure voor de rechtbank in Namen, die de sociale media deed ontploffen. Wie het dossier niet kent moet opletten om niet in de gevaarlijke val te trappen van complotdenken of ongecontroleerde vooronderstellingen. De beroering heeft wel tot gevolg dat de juridische gemeenschap niet stil kan blijven en hierbij dus toch een poging om iets te schrijven over iets waar ik niet veel van afweet.

Het begint eigenlijk al met de beelden op het televisiejournaal. De tv-ploeg filmde de veroordeling en de reacties van de talrijk opgekomen supporters van de veroordeelde, die overigens zelf met krachtige stem zijn ongenoegen uitte en zich op die wijze rechtstreeks tot de bevolking richtte. Het is geen goede zaak dat tv-camera’s in de zittingszaal van de rechtbank binnensluipen. Dat draagt niet echt bij tot serene berichtgeving. Overigens worden Vlaamse gerechtsgebouwen overstelpt met aanduidingen dat het verboden is om in zittingszalen te fotograferen of te filmen. Die beperking heeft een pertinente reden.

​Het is geen goede zaak dat tv-camera’s in de zittingszaal binnensluipen. Dat draagt niet echt bij tot serene berichtgeving

De volkswoede richtte zich op de strafmaat van de veroordeelde (17 jaar cel). Het vonnis lijkt niet te zijn vrijgegeven, maar de pers (met journalisten die aan een journalistieke deontologie gebonden zijn) vertelt ongeveer dezelfde feitelijke context. Een pedofiel kreeg eerder een straf van 35 maanden met uitstel en een verbod om nog in contact te komen met jongeren. Zijn buurman zou meerdere malen veroordeeld zijn voor extreem geweld en was thuis met een enkelband. Zijn stiefzoontje zou, nog steeds volgens de kranten, met andere kinderen zijn gaan spelen bij de pedofiel. Daar zouden vreemde zaken zijn gebeurd en de stiefvader legt daarop een strafklacht neer. De stiefvader zou kort daarna contact hebben gehad met zijn psycholoog aan wie hij vertelde erge dingen te willen doen waarvan hij wist dat hij daarbij zware gevangenisstraffen riskeerde (hij zou de pedofiel een lesje leren). Nog steeds volgens de kranten zou die psycholoog alarm hebben geslagen (betekent dat dan dat die van oordeel was dat er een noodtoestand was die de schending van zijn beroepsgeheim verantwoordde? Allicht wel). De stiefvader heeft daarop zijn buurman bij hem thuis uitgenodigd “voor een gesprek”, waarbij hij de man in elkaar sloeg (de betrokkene leeft nu in een vegetatieve toestand verder) en plaatste een filmpje van zijn brutaliteiten op sociale media. Volgens de kranten pleitte de raadsman van de stiefvader de vrijspraak op grond van onweerstaanbare dwang. De rechtbank wees dit af en veroordeelde de stiefvader, die dus geen blanco strafregister had (het is onduidelijk of hij in een situatie van wettelijke herhaling verkeerde), tot 17 jaar cel.

Op sociale media was er onbegrip voor de 17 jaar cel, afgewogen tegen de 35 maanden met uitstel voor de pedofiel. De mensen van justitie zullen moeten blijven uitleggen dat de twee zaken niet met elkaar vergelijkbaar zijn. Dat wie hardnekkig vasthoudt aan criminele feiten en recidiveert zwaarder wordt gestraft. Dat wie een eerste maal voor pedofilie is veroordeeld niet op voorhand schuldig is wanneer er weer klachten worden neergelegd. Dat dit toch eerst door het (onafhankelijke) gerecht moet worden onderzocht (dat klinkt toch logisch, maar blijkbaar niet voor de voorzitter van de Waalse partij die de grootste werd na de vorige verkiezingen). Dat alleen de rechter recht spreekt (en wanneer we dat in eigen handen nemen en zonder proces iemand veroordelen – of zoals hier in elkaar slaan – dit leidt tot absolute chaos). Dat dit alles voor juristen duidelijk is (alhoewel die zojuist genoemde voorzitter van die grootste partij ook jurist is en zelfs vroeger advocaat was), maar het een uitdaging blijft om dat aan het brede publiek uit te leggen. Justitie moet daarom op TikTok en Instagram en moet jonge influencers inhuren om die boodschap in een aangepaste taal te vertalen. Indien ze dat niet doet, ontstaat een nieuwe wereldvreemdheid, zoals dat 30 jaar geleden het geval was na de zaak Dutroux.

​Justitie moet daarom op TikTok en Instagram en moet jonge influencers inhuren om die boodschap in een aangepaste taal te vertalen

Toch past het hier om de houding van de voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg van Namen onder de aandacht te brengen. Hij had in de Franstalige en Vlaamse tv-studio’s (overigens in een voortreffelijk Nederlands) een genuanceerd discours. Daarmee kon hij alvast de televisiekijker overtuigen, maar dat is een steeds maar beperkter deel van de publieke opinie.

In de nasleep richtte de volkswoede zich op de rechters, die werden bedreigd. Dat is uiteraard ook meer dan enkele bruggen te ver. Niet alleen de voorzitter van de rechtbank van Namen nam het op een waardige manier op voor zijn collega’s, ook de Hoge Raad voor de Justitie (snel en genuanceerd) en het College van de zetel (veel trager en onhandiger) mengden zich in het publieke debat. De Dutroux-tijden liggen achter ons, maar er kan niet genoeg gecommuniceerd en geduid worden.

​​Hugo Lamon

​​Lees hier de wekelijkse column van meester Hugo Lamon over Justitie.

​Op de hoogte blijven van alle nieuwigheden binnen justitie, advocatuur en de juridische en fiscale wereld? Volg Jubel.be op LinkedIn.