Dit voorjaar kreeg ik opnieuw het voorrecht om als gast aanwezig te zijn op de verschillende pleitwedstrijden in Antwerpen, Gent, Brussel, Tongeren en Brugge. Met als slotstuk, het mooiste der Vlaamse concours: het Vlaams Pleitjuweel. Voor wie de advocatuur van dichtbij volgt, zijn deze wedstrijden intussen een vaste waarde geworden: een ontmoetingsplaats waar jonge advocaat-stagiairs hun juridische kennis, overtuigingskracht en persoonlijkheid in de weegschaal leggen.

Hoewel het om fictieve dossiers gaat, voelen de pleidooien zelden vrijblijvend aan. De deelnemers bereiden zich intens voor, wegen elk argument zorgvuldig af en worden beoordeeld door ervaren magistraten, advocaten en academici. Maar de echte inzet gaat verder dan een podiumplaats. Deze wedstrijden vormen voor velen een test van hun vermogen om recht niet alleen te begrijpen, maar ook overtuigend te vertalen naar een publiek, een rechtbank en een tegenpartij. Onder het toeziend oog van een bomvolle assisenzaal, mind you.

Na een gans voorjaar opnieuw het halve land doorkruist te hebben, dringt zich onvermijdelijk een vraag op: wat onderscheidt de sterkste deelnemers van de rest? Wat maakt dat sommige jonge pleiters meteen gezag uitstralen, terwijl anderen – ondanks een grondige kennis van het dossier – minder overtuiged zijn voor jury en publiek? Zelden betreft het één spectaculaire eigenschap. Het zijn net een aantal subtiele kwaliteiten die samen het verschil maken.

Rust = sterkte

Opvallend genoeg waren het zelden de meest flamboyante deelnemers die de grootste indruk nalieten. Integendeel. De sterkste pleiters kozen bijna altijd voor controle en evenwicht. Geen overdreven dramatiek, geen grote armgebaren of theatrale uithalen, maar een rustige stem, een heldere opbouw en zorgvuldig gekozen woorden.

Dat soort beheersing getuigt van maturiteit. Het toont aan dat een pleiter begrijpt waar overtuigingskracht werkelijk vandaan komt. Niet uit volume of spektakel, maar uit precisie en geloofwaardigheid. Wie rustig blijft onder druk, straalt vertrouwen uit. De beste deelnemers leken dat instinctief te begrijpen. Zij probeerden de jury niet te overdonderen, maar mee te nemen in hun redenering.

Die kalmte is bovendien vaak het resultaat van grondige voorbereiding. Achter een schijnbaar moeiteloos pleidooi schuilt doorgaans uren werk: dossiers analyseren, argumenten structureren, mogelijke vragen voorspellen en antwoorden inoefenen. Wie dat voorbereidende werk ernstig neemt, hoeft tijdens het pleiten niet te improviseren. Dat verschil voel je onmiddellijk in de zaal.

De kracht van taal

Een tweede element dat bij de laureaten telkens terugkeerde, was hun uitzonderlijk gevoel voor taal. Goede pleiters beschikken niet alleen over juridische kennis; ze weten ook hoe ze die kennis onder woorden dienen te brengen. Dat lijkt evident, maar het is wellicht één van de moeilijkste aspecten van het vak.

De sterkste deelnemers spraken helder, genuanceerd en trefzeker. Ze vermeden zowel nodeloos ingewikkeld jargon als overdreven simplificaties. Ze voelden perfect aan wanneer een juridische nuance noodzakelijk was en wanneer eenvoud net meer overtuigde. Sommige deelnemers slaagden erin om met één beeld of vergelijking een volledige redenering tastbaar te maken, zonder ooit gekunsteld te klinken.

Sterke taalbeheersing heeft bovendien niets te maken met mooipraterij. Het gaat om cadans, structuur en precisie. Een goed pleiter gebruikt taal als instrument: elk woord heeft een functie, elke zin ondersteunt het grotere geheel. Dat vermogen maakt dat een jury niet alleen begrijpt wat gezegd wordt, maar het ook onthoudt. Het fijne aan zo’n pleitwedstrijd: op ieder concours ontbrak het de kandidaten niet aan humor.

Overtuigen door betrokkenheid

Wat tijdens de wedstrijden eveneens opviel, was de mate waarin sommige deelnemers erin slaagden om hun fictieve cliënt bijna tastbaar aanwezig te maken. Hoewel het om verzonnen casussen ging, voelden bepaalde pleidooien verrassend echt aan. Dat kwam niet doordat de deelnemers emotioneel speelden, maar doordat ze erin slaagden om de belangen achter het dossier geloofwaardig te maken.

De beste pleiters begrijpen dat een zaak nooit louter over wetsartikelen gaat. Achter elk juridisch conflict schuilt een menselijk verhaal, een principe of een belangenafweging. Wie daarin slaagt empathie te tonen zonder sentimenteel te worden, wint aan overtuigingskracht.

Daarbij viel vooral op hoe professioneel de deelnemers hun rol benaderden. Ook wanneer zij persoonlijk misschien weinig affiniteit hadden met het standpunt dat ze moesten verdedigen, deden ze dat met volle overtuiging. Dat onderscheidt een goede advocaat van een opiniemaker: niet de eigen mening staat centraal, maar de kwaliteit van de verdediging.

Structuur en analyse

Pleitwedstrijden zijn bovenal een intellectuele oefening. De dossiers bevatten vaak meerdere juridische problemen, tegenstrijdige belangen en complexe feiten. Net daar kwam het analytisch vermogen van de sterkste deelnemers naar voren.

Hun pleidooien waren helder opgebouwd en strategisch doordacht. Ze verloren zich niet in details, maar brachten snel de kern van het geschil naar voren. Ze wisten welke argumenten prioriteit verdienden, waar de zwakke plekken van de tegenpartij lagen en hoe ze rechtspraak doelgericht konden inzetten zonder te vervallen in een opsomming van arresten en wetsartikelen.

Dat analytisch vermogen is wellicht de meest bepalende eigenschap van een sterke pleiter. Een overtuigend pleidooi ontstaat niet uit improvisatie, maar uit scherpe selectie en doordachte keuzes. De beste deelnemers beheersten die kunst zichtbaar beter dan anderen.

Aanwezigheid zonder pretentie

Tot slot was er nog iets moeilijker definieerbaar: aanwezigheid. Sommige deelnemers stapten naar voren en vulden vanzelfsprekend de ruimte, zonder daarvoor luid of dominant te hoeven zijn. Ze straalden rust uit, hielden contact met de jury en lieten zich niet uit hun evenwicht brengen door kritische vragen of onverwachte tussenkomsten.

Die uitstraling heeft weinig te maken met uiterlijk of stemvolume. Het gaat om authenticiteit en vertrouwen. Wie gelooft in zijn argumentatie en goed voorbereid is, hoeft geen rol te spelen. De jury merkt dat onmiddellijk.

Precies daarin schuilt misschien de grootste hoop voor de toekomst van de advocatuur. Deze jonge pleiters tonen dat het vak nog steeds draait om vakmanschap, inhoud en overtuiging. Ze bewijzen dat pleiten meer blijft dan louter dossiers beheren of prestaties meten in factureerbare uren. Het blijft een ambacht waarin precisie, taalgevoel en intellectuele scherpte samenkomen.

Tegelijk roept dat ook een belangrijke vraag op. Zullen deze talentvolle jonge advocaten straks voldoende ruimte krijgen om verder te groeien? Of dreigen zij opgeslorpt te worden door de toenemende druk van rendement, deadlines en administratieve verplichtingen? De pleitwedstrijden tonen onmiskenbaar hoeveel potentieel aanwezig is aan de jonge balie. Het komt er nu op aan dat potentieel ook daadwerkelijk kansen te geven.

Een oprechte blijk van appreciatie gaat uit naar alle jonge balies, juryleden en deelnemers. Proficiat aan alle laureaten, die we hier nog eens in de bloemetjes zetten:

• Lucas Van Nylen (Antwerpen)
• Mathilde De Bruyne (Gent)
• Jorgo Morelli (Tongeren)
• Pascal Beyer (Brussel)
• Fiebeke Depoorter (Brugge)
• Caroline Selleslagh (Vlaams Pleitjuweel)

Arne Van Duppen
Communicatieverantwoordelijke Jubel