​In de Middeleeuwen werden heksen op de brandstapel gegooid, boeven aan de galg opgehangen en dat allemaal voor het gewoel en gejuich van de mens in de straat, die zich liet meevoeren door de massa. Leedvermaak van de bovenste plank. Wie het hardst roept, zweept het grootste aantal toeschouwers mee voor zijn kar. We kennen allemaal dergelijke taferelen uit de betere films over gladiatoren en koninkrijken uit de geschiedenis. Niet meer van deze tijd, gelukkig, denkt u dan. Maar is dat wel zo? Hebben we vooruitgang geboekt? Of zijn dergelijke taferelen nu in een digitaal jasje gestoken en beperkt het zich niet meer enkel tot de dorpskern, maar is het uitgebreid tot achter ieder computerscherm in Vlaanderen?

Als strafpleiter verdedig ik mensen, mensen die vaak gruwelijke feiten hebben gepleegd en zich daarvoor dienen te verantwoorden voor een rechtbank. Als juristen weten we dat dit deel uitmaakt van ons beroep, dat het recht op een eerlijk proces en verdediging de basis is van onze rechtsstaat. Journalisten op hun beurt pleiten voor het recht op informatie en vrije meningsuiting om zo de gruwelijkheden te voeden aan de hongerige lezers. Burgers hebben recht op informatie; recht dat gesproken wordt, moet worden gecommuniceerd.

​Ook ik als strafpleiter moet eraan geloven, want ook ik moet mee alle bagger slikken voor de feiten waarvoor een cliënt die ik bijstond werd veroordeeld

Maar het verwerken van die informatie blijkt ergens een eigen leven te gaan leiden en diegenen die het snelst kunnen typen, trekken meteen alles uit de context. Plots valt alle nuance weg, net dat wat justitiële uitspraken nodig hebben. De straf is te licht, de rechter is corrupt en de advocaat een zakkenvuller, om kort de geuite wijsheid te benoemen. Op die manier volgt er een stroom aan digitale galspuiterij door klavierhelden die enkel de sappige krantenkop hebben gelezen. Niet gehinderd door enige kennis van zaken wordt via de betere sociale platformen politieke debatten gevoerd en worden wetshervormingen doorgevoerd. Iedereen behoort meteen ook tot de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht. Ze zijn met velen, anders dan in de Middeleeuwen nu veilig verscholen en eenzaam achter het scherm, maar wel voldoende machtig om heel vloggend Vlaanderen mee op sleeptouw te nemen.

En ook ik als strafpleiter moet eraan geloven, want ook ik moet mee alle bagger slikken voor de feiten waarvoor een cliënt die ik bijstond werd veroordeeld. Alsof ik zelf de feiten heb gepleegd. Plots ben ik voorwerp van persoonlijke aanvallen uit het niets, gewoon omdat ik mijn beroep als advocate heb uitgeoefend en kort toelichting gaf aan de journalist. Ik mag van geluk spreken dat de brandstapel tot de geschiedenisboeken behoort. Losjes rollen de meest onsmakelijke opmerkingen onder het geposte artikel of via een persoonlijk berichtje in mijn inbox. Zouden de moraalridders weten dat zij op die manier misschien ook deel kunnen uitmaken van een strafonderzoek?

​Uren stilzitten, luisteren, zwijgen, opnemen, reflecteren en laten bezinken is helaas binnen onze snel draaiende maatschappij niet meer iedereen gegeven

Waar loopt het mis?

Ik begrijp zeer goed dat niet iedereen de inspanning kan leveren om een gehele voormiddag op een ongemakkelijke stoel in de zittingszaal een spraakmakend dossier te volgen van A tot Z. Maar het zou er wel toe bijdragen dat diegenen die wel dergelijke inspanningen leveren, nadenken over wat ze tijdens de debatten hebben aangehoord. Ik ben ervan overtuigd dat het veel mensen zou weerhouden hun duimen op hun toetsenbord overuren te laten draaien om te verglijden in ongenuanceerde kritieken. Het verschil met de toestanden in de Middeleeuwen is wel dat een gerechtsgebouw niet hetzelfde is als een dorpsplein met een podium en plaats voor toeters en geschreeuw. De sereniteit van de debatten moet gerespecteerd worden. Dus uren stilzitten, luisteren, zwijgen, opnemen, reflecteren en laten bezinken is helaas binnen onze snel draaiende maatschappij niet meer iedereen gegeven. Maar blijkbaar is uren scrollen vanuit een luie sofa dat wel.

Misschien moet justitie zich wat meer aanpassen aan onze moderne samenleving, zodat we niet (her)vallen in moderne middeleeuwse toestanden?

Communicatie is een belangrijke sleutel. Dat leren wij als advocaten en ervaren we elke dag in de praktijk, binnen ons kantoor, tussen de vier muren van onze consultatieruimte. Is het niet zo dat wij steeds opnieuw uitleg moeten verschaffen aan cliënten die niet begrijpen wat voor ons evident is geworden? In onze moderne wereld moeten we dit ook doen aan alle burgers die te snel hun mening willen vormen, net omdat ze niet alle informatie en nuance hebben meegekregen, of omdat de basisprincipes van onze rechtsstaat onduidelijk zijn binnen een bepaalde context. Duiding geven helpt ons binnen de moderne samenleving om stelselmatig vertrouwen te winnen in een justitieel apparaat dat te vaak en te snel op onbegrip stuit. Het steeds herhalen van die communicatie is als een deuntje van de betere reclamespot: dat werkt aanstekelijk.

Laat me stellen dat 20% van de burgers reeds mee wil denken in die richting. De overige 80% lijkt een heuvel waar we niet overheen kunnen kijken. Maar als die rustig aan meer aansluiting kan vinden omdat er misschien ook wel eens iemand aan de andere kant wat harder staat te roepen, moet dit worden aanzien als een overwinning, een stap in de goede richting.

Wanneer ik als advocate te veel bagger over me heen krijg, kruip ik ook graag in de rol van roeptoeter, maar wel één met kennis van zaken. Ik maak dan ook graag gebruik van de middelen die de moderne media ons hebben verschaft. Nooit neem ik de geformuleerde frustraties persoonlijk, omdat onwetendheid niet te verwijten valt. Als advocate zal ik mijn cliënten ook nooit hun onwetendheid of onbegrip verwijten wanneer ik voor de zoveelste keer hetzelfde moet uitleggen. Het verschil is wel: mijn cliënten hebben mij nodig als hun advocate, dus gaan ze me met respect behandelen. Maar de 80% slijkgooiers doet dat helaas niet. Echter, statistisch gezien komen zij ooit wel eens in aanraking met justitie. Het zijn dan net diegenen die het hardst zullen roepen dat hun recht op een eerlijk proces en verdediging moet worden gewaarborgd. Dus laten we wat liever zijn voor elkaar: ik ben misschien ooit uw advocaat.

Romy Geysen, advocate sinds 2009, Specialisatie strafrecht

Oprichtster van TUROLEX Advocaten te Turnhout

Lees van Romy Geysen ook:

• ​Meer pumps achter de pleitbank

Op de hoogte blijven van alle nieuwigheden binnen de juridische en fiscale wereld?
Volg Jubel.be op LinkedIn