​Een kleine zaak, een kleine vordering en toch geen kleine drempel. Wie in Engeland en Wales een relatief eenvoudige schuld van enkele duizenden ponden wil innen, kan daarvoor terecht bij de Small Claims Court. Maar het bestaan van een eenvoudige procedure betekent nog niet dat toegang tot het recht ook werkelijk eenvoudig is. De kosten van een advocaat, de tijdsinvestering en de onzekerheid over het resultaat kunnen ervoor zorgen dat een schuldeiser uiteindelijk afziet van zijn vordering. Precies op dat snijpunt van recht, technologie en toegang tot justitie is in het Verenigd Koninkrijk een opmerkelijk experiment ontstaan: Garfield AI.

Garfield.Law Limited is sinds 14 maart 2025 als licensed body erkend door de Solicitors Regulation Authority (SRA) en profileert zich als een volledig AI-gedreven ‘law firm’. Het is daarmee de eerste door de SRA erkende juridische onderneming van dit type. De onderneming richt zich in het bijzonder op kleine en middelgrote ondernemingen die onbetaalde facturen willen recupereren via de Engelse small claims procedure, voor vorderingen tot 10.000 pond. De gedachte is eenvoudig maar potentieel revolutionair: wanneer het bedrag van een vordering te klein is om een traditionele advocaat in te schakelen, kan artificiële intelligentie een groot deel van het juridische werk overnemen. De cliënt bezorgt de relevante documenten, waarna het systeem onder meer de vordering analyseert, juridische correspondentie opstelt, processtukken voorbereidt en de procedure opvolgt.

Het model roept de vraag op of bepaalde juridische diensten überhaupt nog noodzakelijkerwijs door een advocaat van vlees en bloed moeten worden geleverd. De klassieke juridische dienstverlening is immers gebouwd rond schaarse menselijke expertise en middelen. Een advocaat analyseert documenten, beoordeelt de juridische positie, schrijft brieven en processtukken en bereidt een zaak voor. Garfield probeert precies die werkzaamheden grotendeels te automatiseren.

Op 14 mei 2026 vond bij Wandsworth County Court een zaak plaats die Garfield zelf als zijn eerste gewonnen proces beschouwt. Het ging om een freelancer die HR-gerelateerde diensten had verleend aan een horecaonderneming en ongeveer 7.000 pond vorderde. Garfield verzorgde de correspondentie die aan het geding voorafging, bereidde de procedure voor en stelde het procesdossier samen. Voor de mondelinge behandeling werd Dominic Li, een junior barrister van One Essex Court, ingeschakeld. De vordering werd toegewezen en de tegenvordering verworpen. De cliënt betaalde ongeveer 400 pond aan Garfield-kosten om een bedrag van 7.000 pond te recupereren, terwijl de verweerder zowel een solicitor als een barrister had ingeschakeld.

​Garfield heeft de advocaat niet volledig uit de procedure verwijderd. AI bereidde de zaak voor, maar de mondelinge behandeling bleef mensenwerk

Juist dat laatste detail is belangrijk. Garfield heeft de advocaat niet volledig uit de procedure verwijderd. De artificiële intelligentie bereidde de zaak voor, maar de mondelinge behandeling (het pleidooi…) bleef mensenwerk. Het experiment toont daarmee voorlopig niet aan dat een AI zelfstandig kan procederen. Het toont wel aan dat een aanzienlijk deel van de juridische voorbereiding van een proces kan worden geautomatiseerd en vervolgens door een menselijke procesvertegenwoordiger kan worden gevoerd. De grens verschuift dus niet noodzakelijk tussen mens en machine, maar tussen wat nog menselijke juridische arbeid vereist en wat niet langer noodzakelijk door een mens hoeft te worden uitgevoerd.

De Britse regulator lijkt die ontwikkeling niet louter met argwaan te bekijken. Integendeel, de SRA heeft erkend dat AI-gedreven juridische diensten potentieel sneller, goedkoper en toegankelijker kunnen zijn, terwijl tegelijk wordt benadrukt dat consumentenbescherming niet mag worden uitgehold. Garfield opereert daarom niet buiten het gereguleerde juridische beroep: de onderneming is zelf gereguleerd en menselijke professionele verantwoordelijkheid blijft een essentieel onderdeel van het model.

Ook de Britse overheid onderzoekt inmiddels hoe dergelijke ontwikkelingen binnen het bestaande regelgevingskader kunnen worden ingepast. Op 3 augustus 2026 werd het Legal Services Advisory AI Growth Lab gepubliceerd, een begeleidingstraject waarin onder meer de Legal Services Board, de SRA, de Council for Licensed Conveyancers en de Information Commissioner's Office betrokken zijn. Het initiatief moet juridische ondernemingen helpen AI op een verantwoorde manier te ontwikkelen en tegelijk de bestaande regels te respecteren.

​Voor België is dat misschien wel de interessantste les. Ook hier bestaat een kloof tussen het formele bestaan van rechtsbescherming en de praktische mogelijkheid om er gebruik van te maken

Voor België is dat misschien wel de interessantste les. Ook hier bestaat een kloof tussen het formele bestaan van rechtsbescherming en de praktische mogelijkheid om er gebruik van te maken. Een vordering van enkele honderden of duizenden euro's kan juridisch perfect gegrond zijn en toch economisch onaantrekkelijk om af te dwingen. Digitalisering van justitie wordt doorgaans besproken vanuit het perspectief van efficiëntere rechtbanken, digitale dossiers en betere toegang tot rechtspraak. Garfield draait het perspectief om. Niet de rechtbank wordt in de eerste plaats gedigitaliseerd, maar de toegang van de rechtzoekende tot de juridische procedure.

Daarmee is Garfield fundamenteel anders dan een juridische zoekmachine of een AI-tool die een vonnis kan samenvatten. Het gaat niet alleen om het toegankelijk maken van kennis over het recht, maar om het daadwerkelijk verlagen van de kosten van juridische dienstverlening. Technologie kan daardoor een deel van de kloof overbruggen tussen het recht dat iemand heeft en het recht dat iemand zich praktisch kan veroorloven af te dwingen.

​Als AI een deel van de kosten kan wegnemen zonder de professionele en procedurele waarborgen uit te hollen, kan zij iets veranderen: de feitelijke toegang tot het recht.

Dat roept uiteraard nieuwe vragen op. Wie draagt de verantwoordelijkheid wanneer de AI-tool een fout maakt? Hoe wordt de kwaliteit van de juridische analyse gecontroleerd? Wat gebeurt er wanneer een eenvoudige schuldvordering plots een complex juridisch geschil wordt? En uiteindelijk de meest fundamentele vraag: hoeveel menselijke tussenkomst is noodzakelijk om de rechtzoekende voldoende te beschermen? Het succes van Garfield zal uiteindelijk niet alleen afhangen van de vraag hoeveel werk een algoritme kan overnemen, maar van de vraag of het erin slaagt efficiëntie te combineren met de waarborgen die de juridische beroepen juist bijzonder maken.

Als AI een deel van de kosten kan wegnemen zonder de professionele en procedurele waarborgen uit te hollen, kan zij iets veranderen wat veel belangrijker is dan de advocatuur en andere juridische beroepen alleen: de feitelijke toegang tot het recht. Garfield is in dat opzicht geen curiosum uit de Britse legaltechwereld, maar een experiment met een potentieel fundamentele consequentie: misschien wordt de volgende stap in de digitalisering van justitie niet een betere digitale rechtbank, maar een veel goedkopere weg ernaartoe.