Op 1 januari 2026 zijn nieuwe regels inzake persoonlijke zekerheden in werking getreden. Daarbij verbindt een derde er zich toe om, indien nodig, in te staan voor de betaling van de schuld van de schuldenaar tegenover de schuldeiser. Hoewel de wetgever ook andere vormen ervan onder de loep neemt, blijft de borgtocht de moeder der persoonlijke zekerheden.
We lichten de belangrijkste kenmerken en wijzigingen m.b.t. deze zekerheidstechniek toe. De regels hierover zijn niet fundamenteel veranderd; ze werden vooral gemoderniseerd en verduidelijkt.
Het is essentieel deze regels goed te begrijpen: wie een borgtocht aangaat, kan aanzienlijke gevolgen voor zijn of haar vermogen verwachten. Kennis van de nieuwe wetgeving is dan ook cruciaal om weloverwogen beslissingen op dit vlak te nemen en risico’s te beperken.
Heldere regels….
De kern van de borgtocht blijft hetzelfde: iemand staat garant als de hoofdschuldenaar niet betaalt. Maar met de nieuwe wet wordt alles een stuk helderder. De borgtocht wordt nu expliciet erkend als een accessoire persoonlijke zekerheid. Dat betekent dat ze onlosmakelijk verbonden is met de hoofdschuld en exact volgt wat daarover is afgesproken.
Kortom: de borg staat niet los van de hoofdschuld, zowel het bestaan, de omvang als de voorwaarden van de schuld bepalen ook de borgtocht. Geen verrassingen meer, wél meer duidelijkheid voor alle partijen.
Stel dat Elke haar zoon Anton wil helpen. Anton koopt zijn eerste woning en heeft daarvoor een lening nodig. De bank vraagt extra zekerheid en legt Elke een document voor waarin staat dat zij “instaat voor alle verplichtingen uit het krediet”.
Toegepast op dit voorbeeld betekent dit concreet:
- Dat Elke in principe niet voor méér kan worden aangesproken dan Anton zelf;
- Dat wanneer het krediet later wordt verzwaard (bv. hoger kredietbedrag, langere looptijd, hogere rente), Elke hier in principe niet voor moet instaan. Een borgtocht is immers accessoir, wat betekent dat de borg alleen instaat voor de schuld, zoals die bestond op het moment van het aangaan ervan. Elke is enkel gebonden als zij zich in de borgtochtovereenkomst ook heeft verbonden voor verhogingen of wijzigingen van het krediet.
- Dat zodra Anton zijn schuld volledig heeft voldaan, ook de borgtocht vervalt.
De centrale nieuwigheid: bij twijfel is de zekerheid een borgtocht
Het nieuwe Boek 9 voert een vermoeden van borgtocht in: bij twijfel over de kwalificatie wordt een persoonlijke zekerheid voortaan als een borgtocht beschouwd, tenzij de schuldeiser het tegendeel bewijst.
Dat is nieuw. In het verleden leidde het gebruik van vage termen vaak tot discussies over de juiste kwalificatie van de persoonlijke zekerheid. Uit het gebruik van de bewoordingen “garandeert alle verplichtingen”, zoals in ons voorbeeld met Elke, kan niet eenduidig afgeleid worden of dit een klassieke borgtocht is of een bredere vorm van persoonlijke zekerheid. Ook de formule “staat in voor betaling” of “verzekert nakoming van de overeenkomst”, kan zowel op een borgtocht wijzen als op een andere vorm van kredietgarantie, aangezien het niet specificeert of het gaat om de hoofdsom, rente, kosten of toekomstige wijzigingen.
Dankzij het nieuwe Boek 9 wordt bij twijfel over zulke termen voortaan automatisch een vermoeden van borgtocht aangenomen, tenzij de schuldeiser het tegendeel kan bewijzen. Dit biedt duidelijke bescherming voor wie tekent als borg en dwingt schuldeisers om preciezer te formuleren.
De clausule uit ons inleidend voorbeeld dat ‘Elke staat in voor alle verplichtingen uit het krediet’, zal voortaan in principe als een borgtocht worden beschouwd, tenzij de bank (als schuldeiser) bewijst dat een andere vorm van zekerheid bedoeld werd.
Systeem van borgtocht gekenmerkt door extra bescherming en duidelijkheid
Meer controle voor de borg: actuele info van de schuldeiser
Het uitgangspunt blijft hetzelfde: de schuldeiser moet zich eerst tot de hoofdschuldenaar wenden voordat hij de borg aanspreekt. Maar de nieuwe wet voegt extra bescherming en transparantie toe.
Zo moet de schuldeiser de hoofdschuldenaar formeel in gebreke stellen en de borg tijdig informeren. Bovendien heeft de borg nu het recht op actuele informatie over de gewaarborgde schuld, eenvoudig op te vragen bij de schuldeiser.
Concreet betekent dit voor ons voorbeeld: de bank spreekt eerst Anton aan én brengt Elke tegelijkertijd op de hoogte. Lukt het Anton niet om te betalen, dan kan de bank zich pas tot Elke wenden, die bovendien op elk moment kan checken hoe het met de schuld staat.
Actief meedenken: borg moet zelf stappen zetten
De nieuwe wet legt ook een verantwoordelijkheid bij de borg zelf. Vooraleer te betalen, moet de borg de hoofdschuldenaar informeren over zijn voornemen om te betalen en nagaan hoeveel er nog precies verschuldigd is en of er reden is om de schuld te betwisten.
Doe je dit niet? Dan blijft de betaling wel geldig tegenover de schuldeiser, maar kan de borg later aansprakelijk zijn tegenover de hoofdschuldenaar.
Concreet voorbeeld: de bank wendt zich tot Elke en zij betaalt meteen 50.000 euro, zonder eerst Anton te contacteren. Achteraf blijkt dat Anton een deel van de schuld terecht betwistte: hij was in werkelijkheid slechts 35.000 euro verschuldigd. De betaling is geldig tegenover de bank, maar Elke kan slechts 35.000 euro terugvorderen van Anton, waardoor ze 15.000 euro zelf draagt.
Had Elke Anton vooraf gecontacteerd, dan had ze dit nadeel kunnen vermijden. Zo wordt duidelijk: actief handelen als borg beschermt niet alleen de schuldeiser, maar ook jezelf.
Borgtocht voor alle, ook toekomstige, schuldvorderingen
Een persoon kan zich borg kan stellen voor bestaande én toekomstige schulden van de hoofdschuldenaar. Dat kon vroeger ook al, zij het dat het nu ‘borgtocht voor alle schuldvorderingen’ heet.
Omdat zo’n borgstelling een zware en verregaande verbintenis is, legt de wet nu ook duidelijkere grenzen en beschermingsmaatregelen vast.
Nieuw is dat steeds een maximumbedrag moet worden afgesproken. Wanneer de borgtocht aangegaan is voor een onbepaalde duur geldt voortaan een wettelijke opzegtermijn van 45 dagen, tenzij een kortere termijn is overeengekomen. De borg dient in dat geval enkel in te staan voor de schulden die zijn ontstaan vóór het verstrijken van de opzegtermijn.
Stel dat Elke zich borg stelt voor “alle huidige en toekomstige schulden” van Anton bij zijn bank, met een maximumbedrag van 200.000 euro. Enkele jaren later krijgt Anton een bijkomend krediet van 40.000 euro binnen diezelfde kredietrelatie. Omdat dit binnen de afgesproken borgtocht valt, blijft Elke hiervoor in principe mee aansprakelijk. Beslist Elke later om haar borgtocht op te zeggen, dan werkt die opzegging alleen voor de toekomst. Zij blijft aansprakelijk voor alle schulden die al bestonden vóór het einde van de opzegtermijn, maar niet voor nieuwe schulden die Anton daarna zou aangaan.
Hoofdelijkheid en meerdere borgstellers: duidelijke regels
In veel contracten wordt een borgtocht gecombineerd met een zogenaamde clausule van hoofdelijkheid. Dat betekent dat de schuldeiser onmiddellijk de borg kan aanspreken, zonder eerst de hoofdschuldenaar te moeten aanspreken.
Boek 9 maakt hier een belangrijk onderscheid duidelijk. Een borg die zich hoofdelijk verbindt, blijft borg en wordt geen volwaardige medeschuldenaar. Hij behoudt dus de bescherming van de borgtocht, maar verliest wel één belangrijk recht: hij kan niet meer eisen dat de schuldeiser eerst de hoofdschuldenaar aanspreekt.
Als Elke zich hoofdelijk borg stelt, mag de bank zich meteen tot Elke wenden, zonder eerst Anton aan te spreken. Elke blijft wel borg en kan zich nog steeds beroepen op de andere beschermingen van de borgtocht.
Diezelfde logica geldt wanneer er meerdere borgen zijn. Zij zijn in principe hoofdelijk verbonden tegenover de schuldeiser, tenzij anders afgesproken. De bank mag dus elke borg aanspreken voor het volledige bedrag. De borg die betaalt, kan nadien zijn aandeel terugvorderen van de andere borgen en hoofdschuldenaar.
Stel dat Elke en Luc (de papa van Anton) beiden borg staan voor de lening van Anton. De bank mag zich tot één van hen wenden voor het volledige bedrag. Wie uiteindelijk betaalt (bv Elke), blijft borg en kan nadien zijn deel verhalen op de andere borg (in dit geval Luc) of de hoofdschuldenaar (Anton).
Praktische gevolgen
Voor wie borg staat of dit overweegt, in familiale of professionele context, brengt de nieuwe regelgeving meer duidelijkheid en rechtszekerheid.
Een borgtocht kan veel bescherming bieden, maar heldere en precieze formuleringen zijn cruciaal. Borg staan is geen kleinigheid: het blijft een belangrijk financieel engagement dat nauwkeurigheid en voorzichtigheid vraagt.
Zowel de rechten als de verplichtingen van de borg als van de andere partijen, moeten duidelijk worden vastgelegd, zodat verrassingen of geschillen achteraf worden vermeden. Goede afspraken betekenen zekerheid, voor de borg, de schuldeiser én de hoofdschuldenaar.
Wie vandaag al borg staat, doet er goed aan bestaande documenten opnieuw te bekijken in het licht van de nieuwe regels. Ook wie zich in de toekomst borg wil stellen, moet bij het opstellen van nieuwe documenten extra aandacht besteden aan de nieuwe verplichtingen en rechten die de wet oplegt.
0 reacties