​Start je een eigen zaak of ben je al ondernemer en twijfel je of je huidige ondernemingsvorm nog wel optimaal is? De keuze tussen een eenmanszaak en een vennootschap heeft belangrijke fiscale, juridische en financiële gevolgen. In dit artikel zetten we de verschillen helder op een rij en helpen we je een onderbouwde keuze maken.

Eenmanszaak of vennootschap: wat is het verschil?

Wat is een eenmanszaak?

Een eenmanszaak is een eenvoudige vorm om te starten als zelfstandige. Je oefent je activiteit uit als natuurlijke persoon en geniet van beperkte administratieve verplichtingen.

Je moet je wel inschrijven in de KBO, eventueel een btw-nummer aanvragen (als je btw-plichtige activiteiten uitoefent), je aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds en je eventueel inschrijven bij de RSZ (als je personeel hebt).

Voordelen van een eenmanszaak:

• Snelle en goedkope opstart
• Beperkte formaliteiten bij oprichting en stopzetting
• Enkelvoudige boekhouding volstaat
• Geen startkapitaal vereist

Aandachtspunten

• Je bent onbeperkt aansprakelijk: je privévermogen staat niet los van je zaak.
• Je inkomsten worden belast in de personenbelasting, afhankelijk van de hoogte van je inkomen, kunnen hier hogere tarieven van toepassing zijn.

Wat is een vennootschap?

Bij een vennootschap ontstaat een afzonderlijke rechtspersoon met een apart vermogen voor de uitoefening van je activiteiten als ondernemer. Er zijn meer formaliteiten: zo heb je naast de basisverplichtingen (KBO, btw-nummer, sociaal verzekeringsfonds, RSZ) minstens ook een formele oprichtingsakte en een UBO-registratie nodig.

Voordelen van een vennootschap

• Mogelijkheid tot beperkte aansprakelijkheid (afhankelijk van de rechtsvorm)
• Lagere en voorspelbare tarieven in de vennootschapsbelasting
• Meer opties voor fiscale optimalisatie (bezoldiging, dividenden, voordelen alle aard)
• Geschikt voor samenwerking, groei en familiale overdracht

Aandachtspunten

• Meer formaliteiten bij oprichting (o.a. oprichtingsakte, financieel plan, UBO-registratie)
• Dubbele boekhouding en jaarrekening verplicht
• Startvermogen vereist (behalve bij bepaalde rechtsvormen)

Welke rechtsvorm past bij jouw vennootschap?

Je hebt besloten om een vennootschap op te richten. Dan de volgende stap: welke rechtsvorm kies je? Dat hangt af van enkele factoren.

Beperkte of onbeperkte aansprakelijkheid?

Wil je beperkte aansprakelijkheid? Kies dan voor een BV of NV. Je zal dan enkel aansprakelijk zijn voor de verbintenissen van je vennootschap, voor het bedrag dat je er zelf als vermogen ingebracht hebt. Hier wordt jouw privévermogen dus beschermd.

In een CommV of VOF ben je wel onbeperkt aansprakelijk, maar zijn er minder formaliteiten: de oprichting kan onderhands (moet niet notarieel), er is geen financieel plan nodig bij oprichting, de jaarrekening wordt niet gepubliceerd, …

Kortom, in een CommV en VOF heb je dezelfde aansprakelijkheid als bij een eenmanszaak, maar treedt jouw vennootschap wel als aparte rechtspersoon op in het rechtsverkeer. Bovendien geniet je de voordeligere tarieven van de vennootschapsbelasting en ben je ook aan minder formaliteiten onderworpen in vergelijking met een BV of NV.

Het al dan niet risicovolle karakter van jouw activiteiten zal hier mee bepalend zijn.

Hoeveel startkapitaal heb je nodig?

Heb je een beperkt startkapitaal? Dan wordt het geen NV, want dit vereist een minimum startkapitaal van € 61.500. Alle andere rechtsvormen (BV, CommV en VOF) hebben geen minimumvereiste voor het startkapitaal.

Start je alleen of samen?

Ben je de enige oprichter? Dan moet je sowieso voor een BV gaan. Alle andere rechtsvormen vragen minstens twee oprichters. Het kan volstaan dat de tweede oprichter inschrijft op één aandeel.
Voor de volledigheid geven we hier nog mee dat een tweede oprichter van een CommV “stille” (commanditaire) vennoot zal zijn. Deze vennoot geniet wel van de beperkte aansprakelijkheid, maar mag geen enkele bestuursdaad stellen.

Conclusie

De keuze tussen een eenmanszaak of vennootschap – en de juiste rechtsvorm – is maatwerk. Factoren zoals winstniveau, aansprakelijkheid, groeiplannen en familiale context spelen allemaal mee. Een grondige analyse van je situatie, en alle pro’s en contra’s is dus zeker nodig.

Ann De Wilde – Vandelanotte