Frank Fleerackers

Prof. dr. Frank Fleerackers is voltijds hoogleraar aan het Centrum voor Rechtstheorie van de Leuvense Faculteit Rechtsgeleerdheid. Hij promoveerde aan de Harvard Law School tot Master of Laws met een thesis over rechtsdenken als leidmotief van zijn doctoraat en navolgende boeken.

Hij doceert rechtsdenken en juridische grondslagen aan de rechtenfaculteit van de KU Leuven en hield visiting positions aan Europese en Amerikaanse universiteiten, met inbegrip van Harvard en MIT.

Als decaan en advocaat te Brussel werd hij in 2008 benoemd tot de Hoge Raad voor de Justitie. Hij is (co-)auteur van meer dan twintig boeken, waaronder negen monografieën. In 2021 verschijnt zijn ‘La Peau du Juge. Exercer le jugement’ bij Larcier.

Voor Jubel reflecteert hij over de toekomst van Justitie in het maandelijks opiniestuk "Fleer op één".

 

Fleer op één

In Fleer op één reflecteert elke eerste van de maand een gerenommeerd rechtsdenker over justitie in België en daarbuiten. Het collectief wil niet enkel de juridische actualiteit becommentariëren, maar die ook mee maken.

Prof. dr. Frank Fleerackers, hoogleraar Rechtsdenken aan de KULeuven, coördineert het project.

Deze eerste bijdrage eert Prof. em. Jan M. Broekman, die tienduizenden studenten wegwijs maakte in de grondslagen van ons recht. Hij wordt volgende maand 90.

 “Veranderen van rechtssysteem” is een in meerdere communicatiekanalen vaak gehoorde suggestie. De zinsnede klinkt bevrijdend en revolutionair, maar wat betekent dit eigenlijk precies, en hoe kan zoiets werkelijk gebeuren? Wij hebben nooit expliciet voor een rechtssysteem gekozen, zoals dat bijvoorbeeld voor een politieke partij of samenlevingsbestel het geval is. En nooit is een rechtssysteem waarin wij leven helemaal stil blijven staan: nooit was het effectief zonder verandering te tonen. Dus wat moet die idee? Is het méér dan een ondoordachte kreet?

Hier zijn minstens drie opmerkingen te maken:

(1) Een verandering van rechtssysteem kan nooit anders zijn dan een verandering in een reeds werkzaam recht. Er valt geen pauze binnen de juridische werkzaamheden in te lassen, en elke sociale verandering wordt gekenmerkt doordat recht blijft functioneren. Ja, recht blijft recht overeind.

(2) Hoe kan “ander recht”, ontstaan ten gevolge van systemische bijsturing, anders zijn? Het kan andere onderwerpen opnemen, zich over bredere regionen uitstrekken, zijn taal opkuisen, misschien ook andere gezichtspunten inlassen vanwege armoede, depressie, overvloed, klimaat, racisme of bepaalde politieke concrete inzichten of idealen, maar opnieuw geldt: recht blijft recht overeind.

(3) De kreet om verandering van een rechtssysteem overdondert bepaalde sociale verhoudingen. Soms zijn deze laatste zelf de bron van de uiting van die kreet. Geld, sociale relaties, een ‘ik’-gevoel, de buurman en/of buurstaat kunnen zowel oorzaak als doel van de kreet om verandering zijn. Maar veranderende fiscale, sociale, privatieve of diepere maatschappelijke relaties kunnen slechts bestaan als ervoor gezorgd wordt: recht blijft recht overeind.

Nee, ondanks het feit dat recht in hele bibliotheken vastligt, blijft het raadsel werkzaam dat elk geval van rechtstoepassing het recht verandert. Dat is niet geruststellend, maar het roept juist op om die factor van verandering te blijven zien, te accepteren en als inspiratie van samenleven te waarderen.

Het recht geval per geval begrijpen als in wezen veranderlijk biedt aansluiting bij de wijze waarop een samenleving evolueert. Elk geval op zich is een aanleiding om het recht telkens opnieuw vanuit zijn maatschappelijke rol te gronden, in flux, in verandering. Dit raakt wetgever én magistraat. Zelfs het gebruikelijk pleidooi van originalisten of textualisten voor letterlijke (grond)wetsinterpretatie vervaagt, wanneer recht pas tot recht komt in elke nieuwe casus. Recht houdt recht overeind.

Frank Fleerackers

Prof. dr. Frank Fleerackers is voltijds hoogleraar aan het Centrum voor Rechtstheorie van de Leuvense Faculteit Rechtsgeleerdheid. Hij promoveerde aan de Harvard Law School tot Master of Laws met een thesis over rechtsdenken als leidmotief van zijn doctoraat en navolgende boeken.

Hij doceert rechtsdenken en juridische grondslagen aan de rechtenfaculteit van de KU Leuven en hield visiting positions aan Europese en Amerikaanse universiteiten, met inbegrip van Harvard en MIT.

Als decaan en advocaat te Brussel werd hij in 2008 benoemd tot de Hoge Raad voor de Justitie. Hij is (co-)auteur van meer dan twintig boeken, waaronder negen monografieën. In 2021 verschijnt zijn ‘La Peau du Juge. Exercer le jugement’ bij Larcier.

Voor Jubel reflecteert hij over de toekomst van Justitie in het maandelijks opiniestuk "Fleer op één".

Bekijk alle artikelen

1 reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.