​Sinds 1 januari 2026 gelden nieuwe regels inzake persoonlijke zekerheden. Vooral bij overnames (M&A-transacties), financieringen en aandeelhoudersstructuren is het belangrijk om na te gaan welke impact deze wijzigingen hebben op bestaande en nieuwe borgstellingen. En wat betekent het voor de consumentenborg?

Samengevat

• Sinds 1 januari 2026 gelden nieuwe regels voor persoonlijke zekerheden onder het nieuwe Burgerlijk Wetboek.
• Borgtochten voor toekomstige verbintenissen krijgen een wettelijke basis, borgtochten van onbepaalde duur kunnen worden opgezegd en bij meerdere borgen geldt een expliciete regeling van hoofdelijkheid.
• Daarnaast strekt een borgtocht zich niet langer automatisch uit tot schulden van rechtsopvolgers na een herstructurering, tenzij dit contractueel is voorzien.
• Ook de regeling rond de consumentenborg wordt hervormd. Personen die een substantiële invloed uitoefenen op een vennootschap, zoals bestuurders en controlerende aandeelhouders, kunnen zich in principe niet beroepen op deze beschermingsregeling.
• De nieuwe wetgeving maakt het daarom aangewezen om bestaande en nieuwe financierings-, M&A- en zekerheidsdocumentatie kritisch te evalueren.

Met de inwerkingtreding van titel 1 van boek 9 van het nieuwe Burgerlijk Wetboek krijgt de regeling rond persoonlijke zekerheden een grondige update. Waar de vroegere wetgeving zich voornamelijk richtte op de kosteloze borg, biedt het nieuwe kader voortaan ook een wettelijke basis voor verschillende zekerheidsvormen die voordien vooral door rechtspraak en rechtsleer werden ontwikkeld.

Daarbij blijft een ruime contractsvrijheid behouden, aangezien het merendeel van de nieuwe bepalingen van aanvullend recht is.

Borgstelling (of borgtocht)

In het kader van M&A-deals is het aangeraden om even stil te staan bij de voornaamste wijzigingen en hun praktische impact. Hieronder worden de belangrijkste nieuwigheden toegelicht.

Borgtocht voor toekomstige verbintenissen krijgt wettelijke basis

Een borgtocht kan voortaan uitdrukkelijk worden verstrekt voor toekomstige verbintenissen. Die mogelijkheid bestond in de praktijk al, maar wordt nu wettelijk verankerd.

Daarbij gelden wel enkele belangrijke voorwaarden:

• de gewaarborgde verbintenissen moeten voldoende 'bepaalbaar' zijn op het moment van het aangaan van de borgtocht;
• de borg wordt beschermd door een maximumbedrag (bij een gebrek daaraan beperkt de borgtocht zich enkel tot de verbintenissen die bestonden op het moment van ondertekening);
• de gewaarborgde verbintenissen moeten verband houden met de contractuele relatie tussen schuldeiser en schuldenaar.

In principe staat de borg dus niet in voor schuldvorderingen die uit een andere rechtsgrond voortvloeien, zoals een onrechtmatige daad.

Opzeggingsregeling voor borgtochten van onbepaalde duur

Ook voor borgtochten van onbepaalde duur voorziet de wet voortaan in een specifieke regeling.

Het uitgangspunt blijft dat niemand zich voor onbeperkte duur kan verbinden. Daarom kan een borgtocht van onbepaalde duur in principe op elk moment worden opgezegd, mits naleving van een redelijke opzeggingstermijn.

Na afloop van die termijn blijft de borg nog aansprakelijk voor bestaande verbintenissen, maar niet voor nieuwe schulden die nadien ontstaan.

Pluraliteit van borgen

Wanneer meerdere personen zich borg stellen voor dezelfde schuld, worden zij tegenover de schuldeiser beschouwd als hoofdelijke schuldenaren binnen de grenzen van hun verbintenis.

Dat betekent dat elke borg kan worden aangesproken voor het volledige verschuldigde bedrag.

Het subsidiaire karakter van de borgtocht blijft evenwel behouden. De schuldeiser moet eerst de hoofdschuldenaar aanspreken en in gebreke stellen. Pas wanneer betaling uitblijft, kan hij zich richten tot één of meerdere borgen.

Impact van herstructureringen

Onder het nieuwe recht strekt een borgtocht zich niet automatisch uit tot schulden van rechtsopvolgers na een fusie, splitsing of overdracht van activiteiten. Dat is enkel mogelijk wanneer dit uitdrukkelijk contractueel werd voorzien.

Daarmee wordt vermeden dat de borg onverwacht ook zou moeten instaan voor schulden van een rechtsopvolger, zonder dat daarover enige afspraak bestond.

Voor ondernemingen die regelmatig werken met overnames, reorganisaties of groepsstructuren is het daarom aangewezen om bestaande borgtochten kritisch te evalueren.

In de praktijk zal het belangrijk zijn borgtochtovereenkomsten te toetsen aan bovenstaande aandachtspunten, voor zover zij onder het nieuwe recht vallen. Zoals aangegeven kan van vele nieuwe bepalingen contractueel worden afgeweken, terwijl op andere overeenkomsten nog steeds het oude recht van toepassing blijft.

Consumentenborg of kosteloze borg

Naast de algemene regeling rond borgtocht wordt ook de vroegere ‘kosteloze borg’ opnieuw gereguleerd onder de benaming consumentenborg. De beschermingsregels voor consumentenborgen zijn van dwingend recht. Partijen kunnen er dus niet contractueel van afwijken.

De centrale vraag daarbij is of de persoonlijke zekerheidsteller kwalificeert als 'consument'. Het Wetboek Economisch Recht definieert een consument als “iedere natuurlijke persoon die handelt voor doeleinden die buiten zijn handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit vallen”.

Doorslaggevend is de hoedanigheid van de zekerheidsteller op het moment waarop de zekerheid wordt verstrekt.

Wat betekent dit voor bestuurders en aandeelhouders?

In een M&A-context rijst de vraag of natuurlijke personen die bestuurder of aandeelhouder zijn van een vennootschap en zich borg stellen voor haar schulden, zich op het statuut van consumentenborg kunnen beroepen. Onder het nieuwe recht wordt een zekerheidsteller die een substantiële invloed uitoefent op de besluitvorming van de hoofdschuldenaar uitdrukkelijk uitgesloten van het toepassingsgebied van de consumentenborg.

Voor de invulling van het begrip ‘substantiële invloed’ wordt verwezen naar het begrip ‘controle’ in het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen. Dit wijst erop dat bestuurders en aandeelhouders van de hoofdschuldenaar in beginsel buiten het toepassingsgebied van de consumentenborg vallen.

In de praktijk zal de consumentenborg dan ook slechts een beperkte rol spelen bij borgstellingen verstrekt door ‘insiders’ van een vennootschap.

​Marie De Tollenaere – Vandelanotte