​De investeringsaftrek vormt een fiscaal voordeel voor ondernemingen die investeren in nieuwe bedrijfsmiddelen in België. Ondernemingen kunnen de aanschaffingswaarde van de in aanmerking komende investeringen voor een bepaald percentage in aftrek nemen van hun belastbare winst.

Met ingang vanaf 1 januari 2025 heeft de wetgever de investeringsaftrek grondig hervormd. Sindsdien is er sprake van drie sporen. Het gaat om een algemeen spoor met de basisaftrek, een gericht spoor dat betrekking heeft op bepaalde thematische aftrekken en tot slot een specifiek spoor houdende de technologie-aftrek.

Hoewel de hervorming werd aangekondigd als een vereenvoudiging, heeft deze in de praktijk bijkomende complexiteit en onzekerheid gecreëerd. Bovendien heeft de wetgever eind 2025 een aantal van de recent ingevoerde bepalingen alweer geschrapt.

Investeringsaftrek: basisaftrek van 10%

Het tarief van de basisaftrek bedraagt 10% en is uitsluitend van toepassing voor eenmanszaken en kleine vennootschappen. Om in aanmerking te komen voor de basisaftrek van 10%, moet het gaan om een investering:

• in materiële of immateriële vaste activa die over een periode van minimaal drie jaar wordt afgeschreven
• die tijdens het boekjaar in nieuwe staat werd verkregen of tot stand gebracht én
• die wordt gebruikt in België voor de uitoefening van een beroepsactiviteit.

Investeringen waarvan het gebruiksrecht aan een derde wordt overgedragen (bijvoorbeeld middels huurovereenkomst), worden in principe uitgesloten van de investeringsaftrek. Hierop bestaat een uitzondering wanneer de verkrijger van het gebruiksrecht zelf in aanmerking komt voor de toepassing van de investeringsaftrek tegen eenzelfde of een hoger tarief. Zo zal een investering door een kleine vennootschap aan een verhuurd gebouw enkel in aanmerking komen voor de basisaftrek van 10% indien de huurder van dit gebouw op haar beurt ook een kleine vennootschap is die aan alle voorwaarden voor toekenning voldoet, net als de investeerder..

Sinds 2025 worden investeringen met een negatieve klimaat- en milieu-impact uitgesloten van de basisaftrek. Er geldt een uitzondering voor investeringen waarvoor geen economisch vergelijkbaar koolstofemissievrij alternatief bestaat. Zo zijn bijvoorbeeld uitgesloten:

• investeringen die fossiele brandstoffen gebruiken voor de productie van elektriciteit of warmte of voor de aandrijving van bepaalde voertuigen
• investeringen in de productie van pesticiden
• activa die inzetbaar zijn voor grensoverschrijdende handel in afval of afvalproducten.

In het verleden was de gewone eenmalige investeringsaftrek (op vandaag de basisaftrek) slechts één jaar overdraagbaar. Eind 2025 werd er beslist om deze beperking te schrappen voor investeringen vanaf 1 januari 2025.

Verhoogde basisaftrek voor digitale investeringen

De basisaftrek van 10% wordt verhoogd tot 20% voor bepaalde digitale investeringen. Deze verhoogde basisaftrek is van toepassing voor volgende investeringen:

• digitale betalings- en facturatiesystemen
• geregistreerde kassasystemen
• beveiliging van informatie- en communicatietechnologie
• investeringen om te voldoen aan de AVG- en GDPR-regelgeving
• systemen voor boekhoudkundig en financieel beheer van de onderneming
• systemen voor online zichtbaarheid en klantenwerving
• CRM-systemen (beheer van commerciële, contractuele en administratieve klantenrelaties).

Deze verhoogde basisaftrek van 20% is net zoals de basisaftrek van 10% enkel van toepassing voor eenmanszaken en kleine vennootschappen.

Thematische aftrek: 30% of 40%

De verhoogde thematische aftrek voor investeringen vanaf 1 januari 2025 bedraagt 40% voor natuurlijke personen en kleine vennootschappen en 30% voor grote vennootschappen. Eind 2025 viel de beslissing om dit onderscheid in percentages opnieuw te schrappen. Vanaf aanslagjaar 2027 geldt voor alle vennootschappen een uniform tarief van 40%.

De in aanmerking komende investeringen worden opgedeeld in vier categorieën:

• investeringen in efficiënt energieverbruik en hernieuwbare energie
• investeringen in koolstofemissievrij vervoer
• milieuvriendelijke investeringen
• ondersteunende digitale investeringen.

Investeringslijsten

Driejaarlijks worden er gedetailleerde lijsten gepubliceerd met de in aanmerking komende investeringen per categorie. De energie-investeringslijst, de vervoer-investeringslijst en de milieu-investeringslijst werden eind 2024 gepubliceerd. De lijst met in aanmerking komende ondersteunende digitale investeringen laat echter nog steeds op zich wachten.

Energie-investeringslijst

De energie-investeringslijst is opgedeeld in vijf groepen. Het gaat om de beperking van energieverliezen, het terugwinnen van energie en energiedelen, de aanpassing van apparatuur, installaties en industriële processen, flexibiliteit en hernieuwbare energie. Concreet komen bijvoorbeeld het plaatsen dak- en muurisolatie, automatisch sluitende deuren of poorten, warmtepompen, batterijsystemen, … in aanmerking.

Volgende bijkomende voorwaarden worden opgelegd voor deze investeringen:

• Investeringen met een terugverdientijd van minder dan drie jaar komen niet in aanmerking;
• Investeringen waarvan de Internal Rate of Return (IRR) meer dan 13% bedraagt, worden uitgesloten in hoofde van grote vennootschappen. De gewestelijke overheden zouden een sjabloon ter beschikking stellen om de IRR van de investering te berekenen;
• Voor bepaalde categorieën is vereist dat de investering wordt vermeld in een energiestudie of -audit.

Daarnaast zijn er voor elke categorie nog specifieke voorwaarden van toepassing.

Vervoer-investeringslijst

De vervoer-investeringslijst somt de in aanmerking komende investeringen op in koolstofemissievrij vervoer. De lijst wordt opgedeeld in vier groepen: spoorvervoer, wegvervoer, zee- en binnenvaart, en laadinfrastructuur. Het gaat bijvoorbeeld om investeringen in speedpedelecs, de inrichting van kleedkamers of sanitaire voorzieningen en de installatie van elektrische laadinfrastructuur voor emissievrije voertuigen.

Milieu-investeringslijst

De milieu-investeringslijst bevat de milieuvriendelijke investeringen die in aanmerking komen voor de thematische aftrek. Deze lijst wordt opgedeeld in volgende groepen: grondstoffenbeheer, klimaat en investeringen ter bevordering van het leefmilieu. Het gaat bijvoorbeeld om waterbesparende toestellen, inzamelapparatuur voor herbruikbare verpakkingen, vervangen van verharding door milieuvriendelijke en waterdoorlatende alternatieven, vervanging van zorgwekkende chemische stoffen door veiligere alternatieven, …

Voorwaarden

Cumulverbod gewestelijke steun

Initieel werd in de hervorming voorzien dat de thematische aftrek enkel kon worden toegepast op investeringen waarvoor geen gewestelijke steun wordt aangevraagd. Eind 2025 werd dit cumulverbod geschrapt met terugwerkende kracht.

Attest

De toepassing van de thematische aftrek vereist dat er binnen de drie maanden na de afsluitdatum van het boekjaar waarin de investering plaatsvond een attest wordt aangevraagd. Afhankelijk van de aard van de investering dient de belastingplichtige dit attest aan te vragen bij de federale dan wel de bevoegde gewestelijke overheid. Het attest moet als bijlage bij de aangifte worden toegevoegd.

Omdat de bevoegde overheden vandaag nog geen (elektronische) aanvraagformulieren ter beschikking stellen, werd de aanvraagtermijn eenmalig verlengd. Voor investeringen tussen 1 januari 2025 en 30 juni 2026 kan het vereiste attest worden aangevraagd tot twaalf maanden na de afsluitdatum van het boekjaar. De uiterste deadline blijft echter 30 juni 2026, tenzij dit ertoe leidt dat de termijn minder dan drie maanden zou bedragen.

Concreet betekent dit voor investeringen tussen 1 januari 2025 en 30 juni 2026 het volgende:

• vennootschappen waarvan het boekjaar afsluit op 31 maart 2025 kunnen het attest aanvragen tot en met 31 maart 2026
• vennootschappen waarvan het boekjaar afsluit op 31 december 2025 kunnen het attest aanvragen tot 30 juni 2026
• vennootschappen waarvan het boekjaar afsluit op 30 april 2026 kunnen het attest aanvragen tot 31 juli 2026.

Daarnaast zijn de inhoudelijke beoordelingscriteria op vandaag nog onduidelijk. De FOD Financiën werkt al enkele maanden samen met de gewesten aan interpretatienota’s die de leidraad zouden vormen bij de beoordeling van de aanvragen van de vereiste attesten. Deze nota’s moeten concrete invulling geven aan de voorwaarden inzake de thematische aftrek. Zo is het op vandaag onder meer onduidelijk aan welke vereisten de voorafgaandelijke energiestudie of -audit dient te voldoen en hoe de terugverdientijd en de IRR moeten worden berekend.

Technologie-aftrek

Het laatste onderdeel van de hervormde investeringsaftrek 2025 betreft de technologie-aftrek. Deze investeringsaftrek wordt verleend voor octrooien en voor investeringen in onderzoek en ontwikkeling die geen effect hebben op het leefmilieu of die beogen de negatieve impact op het leefmilieu van bestaande producten en technologieën zoveel mogelijk te beperken.

Wanneer deze aftrek eenmalig wordt toegepast op het volledige investeringsbedrag, bedraagt deze 13,5%. De technologie-aftrek voor milieuvriendelijke investeringen in onderzoek en ontwikkeling kan worden opgetrokken tot 20,5 % indien deze gespreid wordt toegepast. De gespreide toepassing houdt in dat de investeringsaftrek jaarlijks wordt toegepast op de aangenomen afschrijving op de in aanmerking komende investeringen.

Ook de technologie-aftrek vereist de aanvraag van een attest bij de bevoegde gewestelijke overheid. Uit dit attest moet blijken dat de producten of technologieën die resulteren uit de onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten geen negatieve impact hebben op het leefmilieu of deze negatieve impact zoveel mogelijk beogen te beperken. De bevoegde overheid is deze van het gewest waar de onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten plaatsvinden.

In het Vlaams Gewest wordt er geen deadline opgelegd voor de aanvraag van dit attest. In het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest geldt daarentegen wel een deadline van drie maanden na de afsluitdatum van het boekjaar.

Conclusie: geen echte vereenvoudiging van de investeringsaftrek

Hoewel de hervorming van de investeringsaftrek tot doel had om de regelgeving te vereenvoudigen, is er op vandaag geenszins sprake van een duidelijke en toepasbare regeling. Zo laat de concrete invulling van bepaalde toepassingsvoorwaarden voor de thematische aftrek reeds maanden op zich wachten. Daarnaast kan het vereiste attest voor de toepassing van deze aftrek niet worden aangevraagd voor investeringen vanaf 1 januari 2025. Dit leidt er op vandaag toe dat er belastingplichtigen zijn die hun belastingaangifte reeds moeten indienen zonder dat zij zekerheid hebben omtrent de mogelijkheid tot toepassing van de thematische aftrek.

Om een einde te maken aan de huidige onzekerheid rond de thematische aftrek, is het van belang dat de FOD Financiën dringend de beloofde interpretatienota’s publiceert. Op basis van deze nota’s kunnen de gewesten een (al dan niet elektronisch) aanvraagformulier ter beschikking stellen. Zonder deze interpretatienota blijft er onduidelijkheid bestaan omtrent de praktische toepassing van de hervormde investeringsaftrek.

De vraag rijst hoe de fiscale administratie zal omgaan met belastingplichtigen die te goeder trouw de investeringsaftrek hebben toegepast in hun aangifte terwijl zij in de onmogelijkheid verkeren om het vereiste attest daartoe aan te vragen.

Siel Demeyer

Dit artikel verscheen eerder ook in het ITAAzine van het ITAA.