Ik ben niet geboren in de sixties, maar toch ben ik opgegroeid met The Beatles. Mijn vader maakte immers de Beatlemania wel mee en bleef heel zijn leven fan. Speelde er een nummer van the Fab Four op de radio, dan ging het volume hoger. Van het poppy “She Loves You” tot het experimentele “A Day In The Life”. Zo werden The Beatles onvermijdelijk ook de rode draad door de soundtrack van mijn leven. Nog steeds zijn ze een favoriet in mijn Spotify-playlists. Zozeer zelfs dat bij jaarlijkse wrap up de streamer mij vorig jaar een muzikale leeftijd van 82 toedichtte. Ik moest in mijn column dus wel eens aandacht besteden aan wat ik van deze vier jongens uit Liverpool heb geleerd.
“With A Little Help From My Friends” of het geheel is meer dan de som van de delen
“Wie is je favoriete Beatle?” Het is een vraag die iedere fan wel eens voor de voeten geworpen krijgt. Ik? Ik houd van het melodieuze optimisme van McCartney. Van de scherpe teksten en de rebellie van Lennon. Van de spiritualiteit van George. Van de no-nonsenshouding en het betere slagwerk van Ringo.
Maar als je een echte fan bent, weet je dat dit eigenlijk een nonsensvraag is. De sterkte van de groep zit immers net in hun samenspel. In hun harmonie. In hun individuele talenten die samen iets magisch creëerden. De vraag veronderstelt dat je The Beatles uit elkaar kunt halen en vervolgens kunt bepalen welk afzonderlijk onderdeel de belangrijkste bijdrage levert. Maar wie dat probeert, mist precies wat hen zo bijzonder maakte. The Beatles waren geen verzameling van vier uitzonderlijke muzikanten. Ze waren een uitzonderlijke combinatie van vier heel verschillende mensen.
En misschien is dat meteen de belangrijkste les die wij als kennisprofessionals van hen kunnen leren.
Ringo Starr wordt misschien niet door iedereen gezien als de meest virtuoze drummer uit de muziekgeschiedenis.[1] Maar zijn spel gaf de groep ritme. Hij speelde ten dienste van het nummer, zonder de aandacht op zichzelf te vestigen. Een beetje zoals die betrouwbare collega die ervoor zorgt dat een dossier niet ontspoort. Je merkt pas hoe belangrijk hij is wanneer hij er niet bij is.
George Harrison bracht verdieping. Bijgenaamd “de stille Beatle” stond hij aanvankelijk wat in de schaduw van Lennon en McCartney. Door eerst op de achtergrond te blijven, kon hij zijn heel eigen stem vinden. Denk maar aan het poëtische “Something” of het prachtige “Here Comes the Sun”. Harrison is die stille collega die met zijn intelligentie en afwachtende houding op het juiste moment nieuwe inzichten kan brengen.
Paul McCartney zorgde voor melodie, optimisme en perfectionisme. Hij hoorde wat een nummer kon worden en bleef schaven tot het helemaal af was. John Lennon bracht engagement, sarcasme en rauwheid. Waar McCartney de scherpe kantjes soms wilde afronden, zette Lennon ze net extra in de verf.
Die verschillende zienswijzen veroorzaakten spanningen en maakten tegelijkertijd de groep ook beter. Op papier schreven Lennon en McCartney veel nummers samen, hoewel je meestal vrij snel hoort wie het voortouw nam. Het lieflijke “Yesterday” klinkt onmiskenbaar als McCartney. Het directe “Come Together” draagt dan weer duidelijk Lennons stempel.
Ook in een juridisch team is complementariteit belangrijker dan uniformiteit. Een afdeling met uitsluitend briljante analytici kan intellectueel indrukwekkend zijn, maar praktisch onwerkbaar. Je hebt ook mensen nodig die luisteren, structureren, onderhandelen, vertalen, relativeren.
Een goed team is geen verzameling getalenteerde solisten, maar een band waarin de spelers elkaar beter maken.
“While My Guitar Gently Weeps” of je hoeft geen noten te kunnen lezen om muziek te maken
The Beatles hadden geen klassieke muzikale opleiding genoten. Ze konden geen noten lezen zoals geschoolde musici dat konden. Toch schreven ze nummers die wereldwijd worden gespeeld, bestudeerd en gecoverd.
Dat betekent niet dat theoretische kennis nutteloos is. Als jurist heb je natuurlijk dat rechtendiploma nodig. Maar het herinnert ons er wel aan dat je expertise niet alleen op de schoolbanken leert. Het geeft je een basis, maar het is maar een opstapje.
Echte professionele vaardigheden bouw je op door te doen. The Beatles speelden in de clubs en kroegen van Hamburg begin jaren zestig eindeloos lange sets. Uren en uren op een podium, avond na avond. Ze moesten een publiek vasthouden, hun repertoire uitbreiden en blijven spelen wanneer ze moe waren of wanneer niemand bijzonder aandachtig luisterde.
Ook als jurist kan je niet alles leren uit wetboeken, rechtspraak of rechtsleer. Je kunt het Burgerlijk Wetboek van buiten kennen en toch niet weten hoe je een ongeruste cliënt geruststelt. Je kunt een clausule juridisch perfect formuleren en toch een slechte overeenkomst afleveren omdat niemand begrijpt wat er staat. Je kunt een waterdicht advies schrijven dat in de praktijk volkomen onbruikbaar is.
Kennis is noodzakelijk. Maar kennis wordt pas expertise wanneer je ermee leert werken.
“Come Together” of we bouwen allemaal voort op anderen
The Beatles kwamen niet uit het niets. Ze luisterden naar Amerikaanse rock-’n-roll- en rhythm-and-bluesartiesten zoals Elvis Presley, Chuck Berry en Little Richard. Buddy Holly en The Everly Brothers beïnvloedden hun melodieën en samenzang. Later liet George Harrison zich inspireren door Indiase muziek en introduceerde hij onder meer de sitar in het klankbeeld van de groep.
Ze namen bestaande invloeden over, combineerden die en maakten er vervolgens iets nieuws mee.
Kennisprofessionals doen precies hetzelfde. Je laat je inspireren door goede ideeën van je collega’s, van je stagemeester, van de tegenpartij. Daar is niets mis mee. Je hoeft het warm water niet opnieuw uit te vinden. Originaliteit kan er ook uit bestaan dat je bestaande inzichten begrijpt, kritisch verwerkt en er nieuwe conclusies uit trekt.
Wie inspiratie zoeken bij anderen verwart met gebrek aan authenticiteit, zou vrijwel de volledige muziekgeschiedenis moeten schrappen.
“Yesterday” of de kracht van de juiste woorden
Voor een jurist is taal een essentieel instrument. De juiste woorden op de juiste plaats. In een wettekst, conclusie of contract telt elk woord. Ook voor een popnummer is dat zo. Een goed voorbeeld daarvan is “Yesterday”. Paul McCartney hoorde de melodie naar eigen zeggen in een droom. Omdat die hem zo vertrouwd voorkwam, was hij er aanvankelijk van overtuigd dat hij ze onbewust van iemand anders had overgenomen. Hij speelde ze voor verschillende mensen en vroeg of zij het nummer herkenden.
Hij had echter enkel maar de melodie en nog geen woorden. Voorlopig zong hij dan maar “Scrambled Eggs. Oh my baby how I love your legs”. Voordat The Beatles het nummer op plaat zetten, bedacht hij er toch maar andere woorden bij. “Yesterday” werd een van de meest gecoverde nummers uit de geschiedenis van de popmuziek. Of dat met “Scrambled Eggs” ook was gelukt, durf ik te betwijfelen.
Taal mag je niet zien als de verpakking van je juridische boodschap. Taal ís de inhoud. Blijf dus zoeken naar het juiste woord. Soms maken enkele woorden het verschil tussen mislukking en succes, zoals tussen “Scrambled Eggs” en “Yesterday”.
“I Am The Walrus” of de kracht van humor en zelfrelativering
Tijdens interviews stonden The Beatles bekend om hun snelle, typisch Britse humor: ad rem, droog, absurdistisch en vooral zelfrelativerend. Dat is pas een voorbeeld om na te volgen: zelfs als je aan de top van je vakgebied staat, moet je nuchter blijven. En met de nodige relativering naar jezelf en je werk kijken.
Ook kennisprofessionals kunnen daar baat bij hebben. We werken met moeilijke dossiers, nemen beslissingen die een grote impact hebben. En dan kan de stress al eens doorslaan. Jezelf niet al te ernstig nemen, kan dan zorgen voor de nodige luchtigheid. Bovendien is humor ook binnen een team een cruciale verbindende factor. Samen lachen kan de spanning verminderen en geeft de nodige zuurstof om er weer tegenaan te gaan.
“Tomorrow Never Knows” of geloof in het talent van anderen
Op 1 januari 1962 deden The Beatles auditie bij platenmaatschappij Decca Records. En … ze kregen geen platencontract, “omdat gitaargroepen uit de mode geraakten”. Misschien wel de grootste blunder uit de popgeschiedenis.
De belangrijkste les? Als je talent ziet, geef het dan de kans om dat talent tot volle ontwikkeling te brengen. Vul je team dus niet enkel aan met mensen die aan het perfecte plaatje beantwoorden. Geef ook kansen aan kandidaten die niet afstudeerden met grote onderscheiding, die geen buitenlandse ervaring hebben, die geen zomerstage liepen op een gerenommeerd advocatenkantoor. Misschien brengen zij wel andere dingen ter tafel.
“God Only Knows” of breng het beste in elkaar naar boven
Hé, dat is toch niet van The Beatles? Dit pareltje is inderdaad van The Beach Boys. Net als McCartney vindt ondergetekende dit het mooiste liefdeslied dat ooit op plaat is gezet. Je vindt het nummer terug op het album Pet Sounds. Dat album maakte grote indruk op de Fab Four en stimuleerde hen om artistiek en technisch verder te gaan. Vernieuwing ontstaat niet in een echokamer waar je alleen je eigen gedachten hoort. Je wordt beter wanneer je wordt uitgedaagd door mensen die tonen dat iets beter, slimmer of anders kan. Kijk naar je concullega’s en leer van wat zij doen.
Ook binnen een team kan je deze les toepassen. Lennon en McCartney waren partners én concurrenten. Het ene sluit het andere niet uit. Wanneer de ene met een sterk nummer kwam, voelde de andere de behoefte om met iets minstens even goeds te antwoorden. Die spanning was niet altijd comfortabel, maar tilde hun werk wel naar een hoger niveau.
“A Day In The Life” of blijf nieuwe dingen proberen
The Beatles debuteerden met plezierige popnummers als “Love Me Do”, “I Wanna Hold Your Hand” en “She Loves You”. De singeltjes katapulteerden hen naar het supersterrendom. Ze hadden daar makkelijk jarenlang variaties op kunnen blijven maken. Het publiek zou ze vermoedelijk nog een tijd hebben gekocht. Maar ze kozen voor verandering. Die vernieuwing bracht ons albums als Revolver, Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band en Abbey Road. Als ze midden jaren zestig niet voor het experiment hadden gekozen, zou hun nalatenschap allicht niet even lang geduurd hebben.
Ook de juridische wereld verandert. Technologie, artificiële intelligentie, nieuwe verwachtingen van cliënten en andere manieren van samenwerken dwingen ons om onze werkwijze te herbekijken. De grootste bedreiging is daarbij niet dat alles verandert. Het is dat wij blijven doen wat vroeger succesvol was en verwachten dat dit vanzelf succesvol zal blijven. Ook al componeer je al jarenlang met veel succes popdeuntjes, het kan lonen om nieuwe invloeden toe te laten.
“Help!” of iedereen heeft een mentor nodig
Eén belangrijke factor in het succes van The Beatles hebben we tot nu toe over het hoofd gezien: de mensen achter de schermen. Er was producer George Martin (“de vijfde Beatle”) die hun muzikale ideeën begreep en beschikte over de technische kennis om hun verbeelding te vertalen in klanken in de opnamestudio. Er was hun manager Brian Epstein, die de groep structuur, richting en professionele uitstraling gaf.
Talent alleen volstaat niet. Zelfs uitzonderlijk getalenteerde mensen hebben mentoren, coaches en critici nodig. Mensen die mogelijkheden zien, maar ook durven zeggen dat iets nog niet goed genoeg is.
Voor kennisprofessionals geldt hetzelfde. Zoek iemand die meer ervaring heeft dan jij, andere vragen stelt en je blinde vlekken ziet. En wanneer je zelf al wat verder staat op je carrièrepad: wees dan die persoon voor iemand anders. Een mentor neemt het werk niet over. Een mentor geeft getalenteerde mensen een duwtje in de juiste richting.
“Something” of een besluit
Dus, beste mede-juristen, stel uzelf wat vaker de vraag wat u van vier jongens uit Liverpool kunt leren. Waardeer de Ringo die uw team op het juiste ritme houdt. Geef ruimte aan de stille George. Koester het perfectionisme van Paul, maar laat ook de kritische stem van John toe. En wees zelf de George Martin die het beste bovenhaalt in anderen.
Leer door te doen, bouw zonder schaamte voort op het werk van anderen, blijf zoeken naar de juiste woorden en lach af en toe om uw eigen gewichtigheid. Laat een afwijzing u niet stilleggen, zoek collega’s die u uitdagen en durf te veranderen wanneer succes net uitnodigt om alles bij het oude te laten. En bovenal: probeer niet de beste solist van de vergadering te zijn. Probeer samen muziek te maken. Want hoe indrukwekkend afzonderlijke expertise ook klinkt, wereldklasse ontstaat pas wanneer mensen echt naar elkaar luisteren.
Maar zet eerst nog eens een album op. Op vinyl als het kan, op Spotify als het moet. En geniet.
Wim Putzeys, hoofdredacteur Jubel en levenslang fan van The Beatles
Lees hier andere columns en artikels.
0 reacties