​De fiscale wet voorziet dat vorige verliezen en andere aftrekken niet langer verrekend worden met het gedeelte van het belastbaar resultaat dat voorwerp uitmaakt van een bericht van wijziging of een aanslag van ambtswege waarvoor een belastingverhoging van 10% of meer wordt toegepast. Op vlak van belastingverhogingen geldt ingevolge de programmawet van afgelopen zomer dat ingeval van eerste overtredingen te goeder trouw er geen belastingverhoging kan worden toegepast, hetgeen ook retroactief moet gelden voor belastingverhogingen die voor de wetswijziging werden opgelegd. Hieruit volgt dat, bij een eerste overtreding te goeder trouw, de belastingverhoging wegvalt en er dus ook geen aftrekverbod kan worden toegepast, zo bevestigt de rechtbank van Brugge.

Het aftrekverbod

Sinds de hervorming van de vennootschapsbelasting in 2017 is in het fiscaal wetboek bepaald dat diverse aftrekken niet langer kunnen gebeuren, op het gedeelte van het resultaat dat het voorwerp uitmaakt van een bericht van wijziging of van een aanslag van ambtswege, waarvoor een belastingverhoging van minstens 10% effectief wordt toegepast.

Het gaat onder meer om de aftrek van vorige verliezen, dbi-aftrek, innovatieaftrek, investeringsaftrek, octrooiaftrek, notionele intrestaftrek, enz. De impact van deze bepaling kan cijfermatig zeer zwaar aantikken. In vele gevallen wringt de toepassing van deze bepaling in meerdere opzichten.

Deze bepaling roept alvast an sich meerdere vragen op waaronder op vlak van de grondwettelijk gewaarborgd legaliteitsbeginsel, gelijkheidsbeginsel en redelijkheidsbeginsel. Daaromtrent is er diverse recente rechtspraak en wordt er nog meer rechtspraak verwacht, onder meer gezien het Grondwettelijk Hof zich over de materie verder zal uitspreken.

Eén van de drempelvoorwaarden voor de toepassing van aftrekverbod is de effectieve toepassing van een belastingverhoging van 10%. Indien en in de mate er geen belastingverhoging van 10% wordt toegepast, moet ook het aftrekverbod vervallen. In het verleden is er al rechtspraak geweest die dit pragmatisch benaderde door bv. de belastingverhoging te verminderen tot onder de 10%. Maar ook de recente wetswijziging op vlak van belastingverhogingen biedt een concrete uitweg…

Belastingverhoging

Met de programmawet van 18 juli 2025 werd de tekst van artikel 444 WIB92 inzake belastingverhogingen gewijzigd. Sinds de wetswijziging luidt het als volgt: “Er wordt afgezien van een belastingverhoging bij een eerste te goeder trouw begane overtreding. Goede trouw wordt, behoudens bewijs van het tegendeel, vermoed te bestaan bij de belastingplichtige die een eerste overtreding heeft begaan, behalve in geval van toepassing van artikel 351 WIB92” (d.i. wanneer een aanslag van ambtswege wordt gevestigd).

Uit de nieuwe tekst volgt dus dat wanneer een belastingplichtige een fout maakt in zijn aangifte en het betreft een eerste overtreding, dat de administratie dan – in tegenstelling tot vroeger – geen appreciatiebevoegdheid meer heeft: zij mag geen belastingverhoging opleggen, tenzij de administratie kwade trouw kan bewijzen in hoofde van de belastingplichtige.

Volgens de programmawet zou de nieuwe versie pas gelden voor aanslagen ingekohierd vanaf de bekendmaking van de wet in het Belgische Staatsblad. De bekendmaking in het Belgisch Staatsblad gebeurde op 29 juli 2025.

Dergelijke belastingverhogingen moeten evenwel, zo volgt onder meer uit herhaalde rechtspraak van het Grondwettelijk Hof, als strafsancties in de zin van het Europees Verdrag voor de Rechten van Mens (EVRM) worden beschouwd.

Voor strafsancties geldt het beginsel, zo volgt uit vaste rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM), van de retroactieve werking van een mildere strafwet. Dit betekent dat wanneer de strafwet die gold ten tijde van de inbreuk strenger is dan de strafwet die nadien geldt, de rechter bij de beoordeling van de zaak de latere, milderere strafwet moet toepassen.

Het nieuwe artikel 444 WIB92 voorziet in een mildere sanctie, aangezien de administratie thans geen belastingverhoging meer mag opleggen bij een eerste overtreding, waarbij de belastingplichtige bovendien kan genieten van een vermoeden van goede trouw.

Uit het voorgaande volgt dat de nieuwe wetgeving inzake de belastingverhogingen ook moet gelden voor aanslagen uit het verleden. Dit wordt niet alleen bevestigd in de unanieme rechtsleer terzake, maar is inmiddels ook als dusdanig beoordeeld door rechtbanken en hoven waaronder het hof van beroep van Gent.

Rechtbank Brugge: eerste overtreding en goede trouw, dus geen aftrekverbod

Dat de administratie niet langer zomaar een belastingverhoging kan opleggen ingeval van een eerste overtreding, kan in de praktijk een groot verschil uitmaken, waaronder op het vlak van de aftrek van vorige verliezen.

In een zaak die ons kantoor heeft behandeld voor de rechtbank te Brugge zijn de voormelde puzzelstukken bij elkaar gelegd en heeft de rechtbank zodoende het verbod van aftrek van vorige verliezen verworpen.

De feiten kunnen als volgt worden samengevat. De vennootschap had belangrijke vorige verliezen, die zij fiscaal in aftrek heeft genomen. Er bleek evenwel een fout in de aangifte daar waar een kost ten onrechte zou zijn afgetrokken. De administratie paste daarom het aftrekverbod voor vorige verliezen toe, en voorzag een belastingverhoging van 10% (eerste overtreding, geen opzet). Dit gaf aanleiding tot een zeer aanzienlijke aanslag in de vennootschapsbelasting.

De rechtbank te Brugge past nu terecht de bovenvermelde beginselen expliciet toe, en besluit dan ook in essentie als volgt: De mildere strafwet opgenomen in artikel 444 WIB92 moet worden toegepast op eerder gepleegde overtredingen. Dat er sprake is van een eerste overtreding wordt niet betwist. Artikel 351 WIB92 (procedure van aanslag van ambtswege) werd niet toegepast. Kwade trouw wordt niet bewezen. Goede trouw vereist niet dat de fout spontaan moet worden rechtgezet. Van de belastingverhoging moet dan ook worden afgezien. Gelet op het feit dat de belastingverhoging van 10% wordt ontheven, kan geen toepassing worden gemaakt van het aftrekverbod.

De bestreden aanslag werd zodoende ontheven. De overige middelen dienden niet te worden onderzocht.

De boodschap is dan ook: alle aanslagen uit het verleden waarbij toepassing werd gemaakt van een aftrekverbod ingevolge een toepassing van een belastingverhoging van 10%, moeten bijgevolg vanuit dit perspectief onder de loep worden genomen.

Conclusie

De nieuwe wetgeving inzake belastingverhogingen – geen belastingverhoging ingeval van eerste overtreding te goeder trouw – werkt ook voor het verleden, wat perspectief biedt onder meer voor alle betwistingen inzake de toepassing van het aftrekverbod. De rechtbank van Brugge bevestigde zonet in een geval van een eerste overtreding zonder bewijs van kwade trouw, dat van de belastingverhoging moet worden afgezien, waaruit volgt dat het aftrekverbod voor in casu vorige verliezen niet kan worden toegepast. Een belangrijke slag ten aanzien van de monstertaxaties die ontstaan ten gevolge van het aftrekverbod. Daarnaast blijft het aftrekverbod hoe dan ook in meerdere andere opzichten ernstige juridische bezwaren oproepen, onder meer op het vlak van het legaliteitsbeginsel, gelijkheidsbeginsel en redelijkheidsbeginsel, hetgeen we ook verder verdedigen.

Charles Petit en Dries Verhaeghe

​Volg ook onze IMPOSTO Tax Talks, ook op LinkedIn